Geschiedenis

Het Joods Historisch Museum bestaat vanaf 1932. Het was van 1932 tot 1987 gehuisvest in de middeleeuwse Waag op de Nieuwmarkt. In 1987 heeft het museum het gerestaureerde synagogencomplex aan het Jonas Daniël Meijerplein betrokken.

Museum in De Waag 1932-1987
Op 24 februari 1932 werd het Joods Historisch Museum officieel geopend. Het museum was gevestigd in een kamertje op de bovenste verdieping van het Amsterdams Historisch Museum.

In 1955 heropende minister-president dr. W. Drees het museum. Nog slechts twintig procent van de oorspronkelijke collectie was aanwezig. Uit openbaar en particulier bezit waren nieuwe objecten aan de verzameling toegevoegd. Het museum was nu gevestigd op de gehele bovenverdieping van de Waag.

In 1975 werden twee verdiepingen van het Waaggebouw in gebruik genomen. Toen was al bekend dat het museum te zijner tijd de vier Hoogduitse synagogen aan het Jonas Daniël Meijerplein zou kunnen betrekken. Het nieuwe museum werd geopend op 3 mei 1987.

Museum in het Hoogduitse synagogencomplex vanaf 1987
Sinds 1943 waren de synagogen waarin nu het Joods Historisch Museum is gevestigd niet meer als zodanig gebruikt. In 1945 bleken de afzonderlijke gebouwen geplunderd en het synagogaal meubilair verdwenen. Pas na een grondige restauratie konden de gebouwen als Joods Historisch Museum in gebruik genomen geworden. De opening werd verricht op 3 mei 1987 door H.M. Koningin Beatrix.

Voor zover mogelijk werden tijdens de restauratie de oude elementen in laat 18e-eeuwse staat hersteld. Ook de kleuren uit die tijd zijn gebruikt. De vier gebouwen werden met elkaar verbonden door moderne materialen, zoals glas, staal en beton. Op deze manier komt tot uiting dat de overgang van synagoge naar museum geen geleidelijk proces is geweest, maar gerealiseerd is na een breuk in de geschiedenis.

In 1989 ontving het museum de Council of Europe Museum Prize. De prijs werd uitgereikt vanwege de moderne aanpassing in de historische architectuur, die een voor de wereld uniek museum heeft opgeleverd; ook de inhoudelijke presentatie van het museum werd geroemd.

In de periode 2004-2007 heeft een ingrijpende verbouwing plaatsgevonden en zijn de permanente tentoonstellingen vernieuwd. 
In december 2006 werd het Joods Historisch Museum uitgebreid met het JHM Kindermuseum. Een museum waar kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar kunnen kennis maken met het joodse leven. 

Ontstaan synagogencomplex
Het complex bestaat uit vier synagogen. In de loop der jaren waren door uitbreiding van de joodse gemeenschap nieuwe gebouwen nodig. Bovendien was er een groot statusverschil tussen mensen die in de Grote Synagoge naar sjoel gingen en mensen die in de Dritt Sjoel de diensten bijwoonden.

Het oudste gebouw is de Grote Synagoge. In 1671 werd de Grote Synagoge op de eerste dag van joods Pasen (Pesach) in gebruik genomen. Aannemer en meester-metselaar was Elias Bouman (1636-1686), die korte tijd later ook de Portugese Synagoge zou ontwerpen. De Obbene Sjoel dateert van 1685-1686 en dankt haar naam aan het feit dat zij gebouwd was boven een vleeshal, die later werd vervangen door een mikwe. Er waren bijna vierhonderd zitplaatsen.

De Dritt Sjoel, de derde synagoge, werd omstreeks 1700 opgetrokken op de plek van een reeds bestaand woonhuis. Nu bevinden zich er de kantoren en is het gebouw niet meer openbaar toegankelijk.

Tenslotte werd in 1752 de Nieuwe Synagoge ingewijd. Het ontwerp van de Nieuwe Synagoge is toegeschreven aan stadsarchitect G.F. Maybaum (overl. 1768). Aanvankelijk stonden hier een kleinere synagoge (1730) en drie huizen. De Nieuwe Synagoge bood plaats aan bijna duizend mensen.

Lees meer over de geschiedenis van de collectie van het Joods Historisch Museum.