In hartje Amsterdam vindt u op nog geen vierkante kilometer een aantal imposante joodse monumentale gebouwen. Een korte wandeling door de oude jodenbuurt voert u langs het cultureel toonaangevende Joods Historisch Museum en haar prikkelende Kindermuseum, de statige Portugese synagoge en het indrukwekkende monument De Hollandsche Schouwburg.
Joods Historisch Museum
De Stichting Joods Historisch Museum werd op 23 mei 1930
opgericht met als doel: het verzamelen en tentoonstellen
van datgene, hetwelk een beeld geeft van het joodsche leven in het
algemeen en het Nederlandsche Joodsche leven in het bijzonder,
alles in den meest ruimen zin des woords, het bespreken in
bijeenkomsten van al wat daarop betrekking heeft en het te baat
nemen van alle zoodanige middelen die Joodsche kunst en wetenschap
kunnen bevorderen.
De doelstelling van 1930 is nog steeds actueel - met kleine accentverschuivingen. Zo is het JHM door de jaren heen meer aandacht gaan besteden aan het verzamelen van werk van Nederlandse joodse kunstenaars en van niet-joodse kunstenaars met een joods thema. De schenking van Charlotte Salomon's werk Leben? oder Theater? is voor dit onderdeel van de collectie van groot belang. Een ander accent werd gelegd in de succesvolle tentoonstelling Venter, fabriqueur, fabrikant. Joodse ondernemers en ondernemingen in Nederland 1796-1940.
De collectie is sinds de oprichting van het museum gegroeid met ongeveer 11.000 stukken. Een klein deel hiervan is te zien in de permanente tentoonstellingen Religie, Geschiedenis van de joden 1600-1900 en Geschiedenis van de joden 1900-nu. Daarnaast beheert de Mediatheek zo'n 43.000 boeken, brochures, documenten, foto's, audio- en videomateriaal. In het JHM Kindermuseum is de permanente tentoonstelling Het huis van de familie Hollander te zien.
JHM Kindermuseum
In december 2006 werd het Joods Historisch Museum
uitgebreid met het JHM Kindermuseum. Het is
gevestigd in een van de vier synagogen en bestaat uit drie etages
die zijn ingericht als een huis van een joodse familie, de familie
Hollander. Kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar
kunnen er in de acht kamers van het huis op een speelse
manier kennis maken met het joodse leven en de joodse tradities.
Het JHM Kindermuseum heeft een eigen website waarop een
virtuele versie van het museum te bezoeken is.
Hollandsche Schouwburg
De Hollandsche Schouwburg werd in 1892
gebouwd als theater, maar was tijdens de Tweede
Wereldoorlog een deportatieplaats voor joden. Tegenwoordig is het
gebouw een monument ter nagedachtenis van de slachtoffers. In 1992
kwam de Hollandsche Schouwburg in beheer van het Joods Historisch
Museum. Toen werd ook de Stichting Hollandsche Schouwburg
opgericht, waar de burgemeester van Amsterdam sindsdien altijd
voorzitter van is geweest. In het monument bevinden zich
een namenwand met daarop de 6.700 familienamen van de 104.000
Nederlands-joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en een
educatieve tentoonstelling voor jongeren.
Portugese Synagoge
De Portugees Israëlietische Synagoge werd
gebouwd tussen 1671 en 1675, en is gevestigd
tegenover het JHM. De synagoge kwam in 2009 in beheer van het Joods
Historisch Museum. Het bijzondere gebouw is te
bezichtigen en wordt nog steeds gebruikt voor erediensten van
de Portugees Israëlietische Gemeente. Tussen 2009 en 2011
wordt de synagoge verbouwd en gerenoveerd. In de bijgebouwen van de
Portugese Synagoge is de bibliotheek Ets Haim - Livraria
Montezinos gevestigd. Tijdens de verbouwing is de
collectie ondergebracht in de afdeling Bijzondere Collecties van de
Universiteitsbibliotheek VU. De collectie bestaat uit zo'n
30.000 boeken en 500 handschriften.