Andries Sternheim

Andries Sternheim werd op 17 mei 1890 te Amsterdam geboren. Hij was een vooraanstaand socialist die vanaf 1931 werkte voor de Geneefse vestiging van het Institut fuer Sozialforschung. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de vrijetijdssociologie. Hij en zijn vrouw werden in 1944 in Auschwitz vermoord.

Andries Sternheim werd op 17 mei 1890 in Amsterdam geboren als zoon van Lion Sternheim en Sara Keetje Biallosterski. Zowel zijn vader als zijn grootvader waren werkzaam als koopman en ook Andries Sternheim leek voorbestemd voor een zakencarrière. Zijn grootvader, eveneens Andries Sternheim geheten, was in dat metier zeer succesvol geweest. Zijn vader daarentegen raakte steeds meer aan lager wal en zijn huwelijk met Sara Biallosterski liep in 1905 uit op een echtscheiding.
De moeder van Andries Sternheim werkte vanaf 1904 noodgedwongen in de diamantindustrie, waarin zij ook voor haar huwelijk als zogenoemde roosjessnijdster werkzaam was geweest. Ook Andries deed op 14-jarige leeftijd als leerling-briljantslijper zijn intrede in de diamantindustrie. Na zijn leerperiode werd hij in 1908 verplicht lid van de ANDB. Dat zou hij tot 1915 blijven. In deze periode bekeerde hij zich tot het socialisme en in juni 1909 werd hij lid van de SDAP. Daarnaast haalde hij in 1910 de MO-akte staathuishoudkunde en statistiek. In 1916 werd Sternheim bestuurslid van afdeling III van de SDAP in Amsterdam.
In de periode 1914 tot 1920 had Sternheim een baan bij het Gemeentelijk Arbeidsbureau in Amsterdam. In 1920 bracht hij het tot hoofd van de bibliotheek en documentatieafdeling van het Internationaal Verbond van Vakvereenigingen en in 1931 volgde zijn benoeming tot hoofd van de Geneefse vestiging van het door Max Horkheimer geleide Institut für Sozialforschung. Binnen dit instituut deed Sternheim onderzoek naar de gezagsverhoudingen binnen het gezin en leverde een bijdrage aan de studie "Autoritaet und Familie".
In 1938 keerde hij terug naar Nederland met de opdracht om voor het Instituut für Sozialforschung een handboek over het vrijetijdsvraagstuk te schrijven. Hoewel deze studie nooit in druk is verschenen, beschouwt men Sternheim desondanks als de grondlegger van de Nederlandse vrijetijdssociologie. Eind 1939 benoemde men Sternheim tot directeur van een distributiekantoor in Amsterdam. Op last van de bezetter ontsloeg men Sternheim in November 1940 omdat hij joods was. Tijdens de onderduik hield Sternheim een dagboek bij met de bedoeling dit na de oorlog aan zijn beide zoons te laten lezen. In januari 1944 pakten de Duitsers Sternheim en zijn vrouw op. Via Westerbork kwamen zij in Auschwitz terecht waar zij op 6 maart 1944 werden vergast. Ook zijn beide zoons overleefden de oorlog niet.

Collectie en mediatheek

 Balling in eigen land  1943
Oorlogsdagboek (circa 130 pagina's) van Andries Sternheim, juli-november 1943.
Collectie > Documenten > 00000102

 [Binnenland] : Amsterdam  1886
Op het graf van voorzanger A. Sternheim werd de grafsteen geplaatst.
Collectie > Joodse pers > 20035266

 Advertentiën : [Familieberichten]  1886
Namen voorkomende in de familieberichten in dit nummer.
Collectie > Joodse pers > 20034413

 "Exiled in one's own country" : a journal of a Jewish family hiding in occupied Holland...  2007
"Exiled in one's own country" : a journal of a Jewish family hiding
in occupied Holland 26 May till November 1943.
Collectie > Literatuur > 12014749