Leo Smit

Leo Smit slaagt in 1924 voor het examen van het Amsterdams Conservatorium en gaat na zijn afstuderen zelf lesgeven in de vakken Analyse en Harmonie. Hij pendelt tussen Amsterdam en Parijs waar hij in 1927 gaat wonen tot 1936 wanneer hij eerst naar Brussel gaat maar uiteindelijk terugkeert naar Amsterdam.

De componist Leo Smit werd op 14 mei 1900 in een geseculariseerd en bemiddeld joods milieu in Amsterdam geboren. Zijn geboortehuis lag aan de Plantage Kerklaan 17 in de Plantagebuurt. De ironie van de geschiedenis wil dat zijn geboortehuis slechts een steenworp verwijderd was van de om de hoek gelegen Hollandsche Schouwburg, van waaruit hij 43 jaar later Amsterdam definitief zou verlaten.
Leo Smit woonde slechts korte tijd in de Plantage Kerklaan want al in 1902 verhuisde de familie Smit naar de in de oude stad gelegen Nieuwezijds Voorburgwal. In deze straat was ook de openbare Brederodeschool gelegen waar Leo in 1907 naar toe ging. Toen de familie een jaar later naar de Linnaeusstraat in Amsterdam-Oost verhuisde, bezocht hij de Coornhertschool aan de Mauritskade. Van 1913-1918 woonde de familie Smit weer in de Plantage, nu op het adres Plantage Middenlaan 17. Na de lagere school bezocht Leo Smit een jaar de HBS om daarna naar het Barlaeus Gymnasium over te stappen. Bij de overgang van het derde naar het vierde leerjaar schijnt de rector zijn vader te hebben aangeraden om Leo naar het conservatorium te sturen. Nadat hij eerst een jaar de muziekschool bezocht, zou dit ook daadwerkelijk gebeuren. Op het conservatorium, dat toentertijd aan de Keizersgracht was gelegen, kreeg hij onder andere les kreeg van Sem Dresden. Al op 15-jarige leeftijd zette hij kinderversjes op muziek en zijn oudst bewaarde compositie, "Zigeunerleven", stamt ook uit deze periode. Dat hij op 24-jarige leeftijd cum laude voor compositie slaagde, kwam dus niet helemaal uit de lucht vallen. Aansluitend kreeg hij aan het conservatorium een aanstelling als bijvakdocent harmonie en analyse.
Alvorens deze aanstelling te kunnen aanvaarden moest hij echter eerst in Harderwijk zijn dienstplicht vervullen. De kleine en tengere 24-jarige kon het er tussen de grove 18-jarige jongens uit Amsterdam moeilijk uithouden. Een legerarts die zag dat het niet goed met Leo ging, liet hem opnemen in het militair hospitaal in Utrecht waar hij meteen werd afgekeurd.
Was Leo Smit weinig geschikt voor het militaire leven, des te meer succes had hij als componist. Reeds op 28 juni 1925 werd door het Concertgebouworkest zijn compositie "Silhouetten" uitgevoerd. Enkele jaren later, in 1929, voerde hetzelfde orkest zijn "Ballet voor orkest Schemselnihar" uit onder leiding van Pierre Monteux, terwijl op 25 februari 1934 zijn concertino voor harp en orkest in het Concertgebouw werd uitgevoerd onder leiding van Eduard van Beinum. De bekende harpiste Rosa Spier trad bij deze gelegenheid als soliste op. In alle drie de gevallen ging het om eerste opvoeringen van zijn werk, wat wel iets zegt over de waardering ervan.
Van 1927 tot en met 1936 woonde Leo Smit in Parijs. Hier had hij veel contact met componisten van de de zogenaamde Groupe des Six waartoe onder andere Darius Milhaud, Arthur Hinegger en Francis Poulenc behoorden. Het expressionisme en neoclassicisme van Stravinsky had een grote invloed op deze jongere generatie componisten. In deze periode pendelde Leo Smit heen en weer tussen Parijs en Amsterdam. In deze laatste stad trouwde hij in januari 1933 met de Amsterdamse Lien de Vries. Eind 1936 verhuisde Leo Smit naar Brussel waar hij een jaar bleef wonen.
Eind 1937 vestigde Leo Smit zich definitief in Amsterdam. Tijdens de Duitse bezetting kon het werk van de joodse Leo Smit alleen nog in joodse orkesten opgevoerd worden. Zo voerde het Nieuw Joods kamerorkest in 1941 werk van hem uit. Het leven werd ook voor Leo Smit steeds moeilijker. Hij hield zich financieel staande door muzieklessen te geven waarvoor hij in het Joodsche Weekblad adverteerde. In het voorjaar van 1943 werden Leo Smit en zijn vrouw opgepakt en via de Hollandsche Schouwburg en Westerbork naar Sobibor gedeporteerd. Daar werden zij direct na aankomst, op 30 april 1943, vermoord.

Collectie en mediatheek

 Enveloppe  1942-12
Enveloppen (2) gericht aan Leo Smit tijdens diens vlucht naar
Zwitserland geschreven door zijn broer Louis Smit, 1942.
Collectie > Documenten > 00002710

 [werk van Rosy Wertheim, Leo Smit, Bertus van Lier en Nico Richter]  
Radio-uitzending met werken van Rosy Wertheim, Leo
Smit, Bertus van Lier en Nico Richter.
Collectie > Audiovisueel > 10000370

meer treffers in Collectie > Audiovisueel