Andries de Rosa

Roche, Armand du

Andries de Rosa werd op 4 april 1869 te Amsterdam geboren. Hij werd opgeleid tot diamantsnijder maar vertrok rond 1890 naar Parijs waar hij z'n geld verdiende met componeren. Daarnaast was hij betrokken bij de vakbeweging en de Arbeidersvereeniging voor Lijkverbranding. Hij kwam in 1943 om in Sobibor.

Andries de Rosa werd op 4 april 1869 in de Amsterdamse jodenbuurt geboren als zoon van Gerrit Andries de Rosa en Vrouwtje Davidson. Hij was de zesde van de in totaal twaalf kinderen die er uiteindelijk in het gezin De Rosa geboren zouden worden. Na de lagere school werd Andries de Rosa opgeleid tot diamantsnijder. Begin jaren negentig verhuisde De Rosa naar Parijs waar hij zijn geld probeerde te verdienen met het componeren van muziek. Sommige van zijn composities werden onder zijn pseudoniem Armand du Roche uitgegeven.
In 1894 ontmoette hij de schrijver Saint-Georges de Bouhélier. De Rosa werd Bouhéliers vaste muziekmedewerker voor diens tijdschrift "Le Rève et L'idée". Ook De Rosa's boezemvriend Israel Querido was korte tijd redacteur van dit blad. Bouhélier introduceerde een nieuwe literaire stroming in Frankrijk: het naturalisme. Over Bouhéliers rol in het naturalisme schreef De Rosa het boekje "Saint-Georges de Bouhelier et le naturisme" (Parijs 1910). In december 1895 was De Rosa getrouwd met Delphine Dreese. Na de geboorte van zijn tweede kind, in 1897, was De Rosa gedwongen weer als diamantsnijder de kost te verdienen. Dit weerhield hem er echter niet van zich in het Parijse kunstleven te storten. Daarnaast was hij actief in de Parijse diamantbewerkersbond, waarvan hij in 1901 secretaris werd. Deze benoeming betekende het begin van een levenslange vriendschap met de Nederlandse vakbondsman Henri Polak.
In 1905 richtte Andries de Rosa voor Nederlandse werklieden in Parijs de vereniging "Hollandia" op, een soort volksuniversiteit waar arbeiders kennis konden maken met kunst en cultuur. Zo organiseerde "Hollandia" onder andere muziekavonden waarop werk was te horen van bekende componisten als Beethoven, Wagner en Bizet, maar ook werk van Andries de Rosa zelf. Toen in 1912 een crisis uitbrak in de Parijse diamantindustrie keerde De Rosa noodgedwongen terug naar Amsterdam.
Daar speelde hij al gauw een belangrijke rol in de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB). In 1919 nam De Rosa het initiatief tot de oprichting van de Arbeiders- Vereeniging voor Lijkverbranding (AVVL). Doel van de vereniging was om crematie ook voor arbeiders mogelijk te maken. Cremeren maakte deel uit van de nieuwe geseculariseerde socialistische cultuur die De Rosa en zijn geestverwanten voorstonden. In 1924 werd De Rosa belast met de redactie van het door de AVVL uitgegeven blad "De Urn". Daarnaast vertaalde De Rosa werken van Henri Barbusse en Romain Rolland vanuit het Frans in het Nederlands. Israel Querido's roman "De Jordaan" werd door hem in het Frans vertaald.
Op zestigjarige leeftijd publiceerde De Rosa zijn eerste en enige Roman "Sarah Cremieux. Parijsche roman" (Amsterdam 1929). Tijdens de Duitse bezetting werden De Rosa en andere joodse leden van de AVVL gedwongen hun functie neer te leggen. In februari 1943 werden De Rosa en zijn vrouw naar Westerbork getransporteerd. Op 26 april 1943 werden zij van daar uit naar het vernietigingskamp Sobibor vervoerd en daar onmiddelijk na aankomst vergast.

Collectie en mediatheek

 Bladmuziek  1890
map met composities van Andries de Rosa, 1890.
Collectie > Documenten > 00006933

meer treffers in Collectie > Documenten

 Sarah Cremieux : Parijsche roman  1929
Sarah Cremieux : Parijsche roman.
Collectie > Literatuur > 11504000

 Hartsgeheimen  1922
Hartsgeheimen.
Collectie > Literatuur > 11500420

 Advertentiën : [Familieberichten]  1875
Namen voorkomende in de familieberichten in dit nummer.
Collectie > Joodse pers > 20024461