Salomon Rodrigues de Miranda

Miranda, Monne de

Salomon (Monne) Rodrigues de Miranda werd op 21 maart 1875 geboren in de Amsterdamse jodenbuurt. Hij speelde een belangrijke rol in de vakbeweging en het socialisme. Hij is vele jaren wethouder van Amsterdam geweest. Hij werd op 3 november 1942 in het concentratiekamp Amersfoort vermoord.

Salomon (Monne) de Miranda werd op 21 maart 1875 in de Nieuwe Kerkstraat in Amsterdam geboren als zoon van de diamantbewerker Jacob Haim Rodrigues de Miranda en Henrietta Kurk. Al op 11-jarige leeftijd werd De Miranda door zijn vader van school gehaald en in de leer gedaan bij een diamantfabriek. Monne ontwikkelde zich tot een bekwaam diamantslijper. Al gauw werd hij zich bewust van de sociale misstanden in zijn omgeving en ontwikkelde zich in hem een gevoel van revolte en maatschappelijk verzet.
In december 1894 werd De Miranda lid van de Diamantslijpersknechtenvereeniging "Streven naar Verbetering". In 1898 werd hij voorzitter van deze vakbond. De Miranda schreef ook artikelen voor het door de ANDB uitgegeven "Weekblad". In 1902 vertrok hij naar Parijs waar hij betrokken was bij de organisatie van de Franse diamantbewerkers en zich door zelfstudie verdiepte in sociale en economische vraagstukken. Met onderbrekingen zou De Miranda tot het najaar van 1904 in Parijs blijven. Na terugkeer in Amsterdam nam zijn invloed in de ANDB snel toe. In 1916 werd hij lid van het bondsbestuur. Ook op politiek terrein was De Miranda actief. In 1911 was hij voor de SDAP lid van de Amsterdamse gemeenteraad geworden. In 1916 werd hij wethouder. Een ambt dat hij - met korte onderbrekingen - tot 1939 zou blijven uitoefenen. In zijn portefeuille zaten de levensmiddelenvoorziening, was- bad- en zweminrichtingen, volkshuisvesting en publieke werken. Onder De Miranda's wethouderschap kwamen onder andere de Centrale Markthallen en de stadsvernieuwing in de oude jodenbuurt tot stand. De bouw van een aantal bad- en zweminrichtingen maakte De Miranda populair bij de Amsterdamse bevolking. Een van die zwembaden, het Amstelparkbad, zou later naar De Miranda worden genoemd. Voor de uitvoering van zijn beleid was de samenwerking met de bekende wethouder Floor Wibaut zeer belangrijk omdat Wibaut de financiën van de gemeente beheerde.
Enige jaren na het overlijden van zijn eerste vrouw, Selly Elion, trouwde De Miranda in 1926 met de niet-joodse Wilhelmina Timmerman. De Miranda had zich reeds lang van de joodse religie afgekeerd en leidde een geassimileerd bestaan, iets wat door zijn huwelijk met een niet-joodse vrouw nog werd versterkt. Door de opkomst van Nazi-Duitsland werd De Miranda echter op hardhandige wijze met zijn joodse afkomst geconfronteerd. Ook de hetze die "De Telegraaf" in 1939 tegen de Miranda startte had antisemitische kanten. De hetze leidde tot De Miranda's val als wethouder. Het ochtendblad schuldigde De Miranda ervan malversaties te hebben gepleegd bij het uitgeven van bouwgronden. Hoewel een onderzoekscommissie hem daarvan vrijpleitte, verweet men hem wel beleidsfouten.
De Miranda heeft zelf de debatten over zijn functioneren niet bijgewoond. Wegens ernstige depressies zat hij inmiddels in een psychiatrische inrichting. Na zijn thuiskomst zou hij niet meer in de Gemeenteraad terugkeren. Op 18 juli 1942 werd hij door de Sicherheitsdienst gearresteerd. Na een verblijf in de het huis van bewaring aan de Amstelveense weg werd hij naar hij naar het concentratiekamp Amersfoort vervoerd. Als gevolg van ernstige mishandelingen overleed De Miranda daar op 3 november 1942.