Joseph Mendes da Costa

Joseph Mendes da Costa werd in 1863 in Amsterdam geboren. Hij volgde onder andere boetseerlessen aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid. Veel Amsterdamse gebouwen zijn versierd met beeldhouwwerken van deze invloedrijke beeldhouwer. Hij overleed op 20 juni 1939 en werd in Ouderkerk begraven.

De beeldhouwer Joseph Mendes da Costa werd op 4 november 1863 in Amsterdam geboren als zoon van Moses Mendes da Costa en Esther Teixeira de Mattos. Zijn eerste beeldhouwwerk verrichtte Mendes da Costa als jongen in de steenhouwerswerkplaats van zijn vader aan de Nieuwe Prinsengracht. Daar hielp hij bij het maken van gootstenen en grafzerken. Vanaf zijn zestiende jaar leerde hij tekenen aan de pas opgerichte Quellinus school en later (tot 1885) volgde hij in de ochtenduren als hospitant lessen boetseren aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid. Hier ontmoette hij beeldhouwers als Lambertus Zijl, G.W. Dijsselhof en Th.W. Nieuwenhuis, met wie hij in de jaren 1886-1887 de kunstenaarsgroep "Labor et Ars" zou vormen. Deze beeldhouwers zouden later de representanten worden van de Nederlandse variant van de Art Nouveau.
Omstreeks 1887 richtte Mendes da Costa samen met Lambertus Zijl een compagnonschap op voor het maken van beeldhouwwerk en kunstnijverheidsprodukten. Van 1888 tot 1901 gaf hij 's avonds les aan de Industrieschool van de Maatschappij voor de Werkende Stand. In 1891 trouwde hij met Anna Jessurun de Mesquita, een zuster van de bekende graficus S. Jessurun de Mesquita. Zijn vroegste werk bestaat uit geboetseerde tafereeltjes, die hij in zijn omgeving observeerde. Naast deze genrestukjes maakte hij vooral gebruiksvoorwerpen zoals vaasjes en schotels in geglazuurd aardewerk. Over de kwaliteit van dit aardewerk was hij niet tevreden en in 1889 bouwde hij een nieuwe oven in zijn atelier. De hoge temperaturen die daarmee bereikt konden worden, waren noodzakelijk voor de vervaardiging van gres, een materiaal dat het midden houdt tussen porselein en aardewerk. Het gres bedekte Mendes da Costa met zoutglazuur waardoor het oppervlak van de voorwerpen gladder werd. De vormen van zijn latere werk werden daardoor strakker en gestyleerder dan die van zijn vroegere werk.
Rond de eeuwwisseling kreeg Mendes da Costa zijn eerste grote opdrachten voor beeldhouwwerken aan gebouwen. Voor de Koopmansbeurs in Amsterdam (1898-1903) ontwierp hij twee schoorsteenstukken en vervaardigde hij houtsnijwerk voor bureaus en kasten. Van de architecten Kropholler en Staal ontving Mendes da Costa een opdracht voor de versiering van zowel exterieur als interieur van een gebouw van de levensverzekeringsmaatschappij "De Utrecht" aan het Damrak (1903-1905) in Amsterdam. Evenals in zijn kleinere werk en bronzen plastieken, heeft Mendes da Costa ook in zijn monumentale werk veel dieren (vooral apen en uilen) afgebeeld. Vanwege deze dierfiguren ontving hij in 1914 een ere-doctoraat in de biologie van de Rijksuniversiteit Groningen.
Vanaf 1907 koos Mendes da Costa ook voor bijbelse figuren en kwam zijn productie van gebruiksvoorwerpen vrijwel tot stilstand. In 1912 verhuisde hij naar Laren. In 1914 werd hij uitgenodigd om hoogleraar te worden aan de Rijksacademie maar hij aanvaardde dit aanbod niet. Van mevrouw Kröller-Müller ontving Mendes da Costa de opdracht voor een monument van Christiaan de Wet (1915-1917) en voor een tweede monument, getiteld "De Raadsman", dat was gewijd aan M.Th.Steyn, president van de republiek Zuid-Afrika)(1922-1923). Mendes da Costa had in dit beeld de figuur van een raadsman in het algemeen willen symboliseren. De opdrachtgeefster achtte het ontwerp niet geschikt en zag er vanaf het monument aan Zuid-Afrika aan te bieden. Het staat nu opgesteld bij het Jachtslot Sint Hubertus op de Hoge Veluwe.
In 1925 keerde Mendes da Costa vanuit Laren terug naar Amsterdam. In 1928 overleed zijn vrouw. Vanaf die tijd leidde hij een teruggetrokken leven en wijdde zich onder andere aan het monument "De Levensgang", dat hij maakte ter nagedachtenis aan zijn vrouw. Dit monument is onvoltooid gebleven. Joseph Mendes da Costa overleed op 20 juni 1939 en werd begraven op de Portugees-joodse begraafplaats in Ouderkerk aan de Amstel.

Collectie en mediatheek

 Geschiewes  1902
object, beeldengroep. titel, Geschiewes. maker, Mendes da Costa, Joseph. materiaal,
gres cerame. datering, 1902. plaats, Nederland. hoogte, 21.0. breedte, 14.0. ...
Collectie > Museumstukken > 00681

meer treffers in Collectie > Museumstukken

 Bureau  1900 (ca.)
Bureau met houtsnijwerk van Mendes da Costa, Beurs A'dam, circa 1900.
Collectie > Fotos > 40000008

meer treffers in Collectie > Fotos