Asser Benjamin Kleerekoper

ABK, Kijker, OK (Oproerige Krabbelaar),

Adam van Tiel

Asser Benjamin Kleerekoper werd op 22 september 1880 in Tiel geboren. Na in Utrecht rechten te hebben gestudeerd werkte hij als journalist voor De Telegraaf. Van 1905 tot 1909 was hij hoofredacteur van "De Joodsche Wachter". In 1913 werd hij SDAP-kamerlid en lid van de Amsterdamse gemeenteraad. Hij vervulde tal van andere bestuursfuncties. Zijn 'Oproerige Krabbels' verschenen van 1915 tot 1940 bijna zonder onderbreking dagelijks in "Het Volk". Kleerekoper overleed in Amsterdam op 14 april 1943.

Asser Benjamin Kleerekoper werd op 22 september 1880 in Tiel geboren als enige zoon en jongste van de vier kinderen van Samuel Chananja Kleerekoper (1843-1930) en Carolina Hirsch (1857-1898). Zijn vader was godsdienstonderwijzer en later rabbijn bij de joodse gemeente van Tiel. Zijn grootvader van vaders kant, die kort na zijn geboorte overleed, was de populaire en sociaal bewogen Amsterdamse rabbijn Jesaja Kleerekoper. Hoewel Asser hem nooit persoonlijk heeft gekend, zag hij zijn grootvader als een lichtend voorbeeld voor zijn eigen sociaal bewogen handelen.
Na in Tiel het gymnasium te hebben doorlopen, ging Asser in Utrecht rechten studeren. Na zijn kandidaats stopte hij met studeren en ging hij als journalist werken. In 1902 schreef hij in het "Centraal Blad voor Israelieten" impressionistische verhalen over het zionisme. Hetzelfde jaar sloot hij zich aan bij de Nederlandse Zionistenbond (NZB). Doordat zowel zijn vader als grootvader rabbijn waren geweest was Kleerekoper al van jongs af aan vertrouwd met de bijbel en het hebreeuws. In 1903 publiceerde hij zelfs een Nederlandse vertaling van het hebreeuwse Hooglied.
Begin 1904 trad Kleerekoper als journalist in dienst bij "De Telegraaf" in Amsterdam. Onder het pseudoniem Kijker schreef hij hoofdartikelen, schetsten en rechtbankverslagen. Daarnaast zat hij vanaf begin 1905 in de redactie van het nieuw opgerichte zionistisch blad "De Joodsche Wachter". Zijn rol in de zionistische beweging werd zo belangrijk dat hij op het achtste zionistische congres, dat in Den Haag werd gehouden, het welkomswoord mocht uitspreken. Hij deed dat in het hebreeuws en hoewel de meeste aanwezigen deze taal niet machtig waren, viel het als gebaar in goede aarde en verwelkomden de toehoorders zijn toespraak met groot applaus.
Ondertussen was Asser Benjamin Kleerkoper het steeds nadrukkelijker gaan opnemen voor het joodse proletariaat. Kleerekoper was van mening dat de NZB te weinig deed voor de arme joden. Uiteindelijk wonnen zijn socialistische gevoelens het van de zionistische en kwam het in 1909 tot een breuk met het zionisme. Zionisme en socialisme bleken voor Kleerekoper onverenigbaar te zijn. Hij werd dan ook nooit lid van Poale Zion; de door Sam de Wolff in 1904 opgerichte organisatie voor socialistische zionisten. In een fel debat met De Wolff hield Kleerekoper vol dat zionisme en socialisme onverenigbaar waren.
Op 17 juni 1909 trouwde Kleerekoper met de uit Oss afkomstige Constance van den Bergh met wie hij een zoon kreeg, Frank Constant Kleerekoper (1911-1945). Eveneens in 1909 was hij, na zijn breuk met het zionisme, op 22 september lid geworden van de SDAP. In 1913 verwierf hij voor deze partij een Tweede Kamerzetel. Hetzelfde jaar werd hij lid van de Amsterdamse Gemeenteraad (1813-1923) terwijl hij een jaar later toetrad tot de Provinciale Staten van Noord-Holland. Ook was hij van 1914 tot 1931 lid van het partijbestuur. In zijn publieke functies hield hij zich voornamelijk bezig met onderwerpen betreffende justititie, politie en kunstzaken.
Binnen de SDAP was Kleerekoper vooral bekend als spreker en schrijver van de spraakmakende 'Oproerige Krabbels' die hij in "Het Volk" publiceerde. Tussen 1915 en 1940 verschenen er in totaal ongeveer zevenduizend 'Oproerige Krabbels' die hij ondertekende met de letters ABK. Van deze columns, zoals we ze nu zouden noemen, verschenen in 1918 en 1933 ook een tweetal verzamelbundels. Daarnaast schreef ABK hoofdartikelen in bladen als "Het Volk", "Voorwaarts" en "De Notenkraker" en was hij actief als organisator van geldinzamelingen. Daarnaast sprak hij voor de VARA-microfoon kerst- en nieuwjaarsredes uit.
Nadat zijn huwelijk met Constance van den Bergh op 23 april 1917 was ontbonden, hertrouwde ABK op 21 augustus 1922 met de kunsthistorica en hoofd van de afdeling Kunstzaken van de Gemeente Amsterdam, Henriëtte van Dam van Isselt. Dit huwelijk bleef kinderloos en werd op 17 juli 1930 ontbonden.
In mei 1929 kreeg ABK een beroerte waardoor hij lange tijd buiten spel kwam te staan. Pas in oktober 1932 kon hij, verlamd aan beide benen, het ziekenhuis verlaten. Tijdens het begin van de bezetting werd ABK opnieuw ziek. Verlamd was hij aan bed gebonden en hij werd opgenomen in de Joodse Invalide waar hij op 14 april 1943 overleed.