Nicolaas Marinus Josephus Jitta

Nicolaas Marinus Josephus Jitta was een vooraanstaand arts en politicus. Aanvankelijk werkzaam als oogarts, werd hij in 1905 wethouder in Amsterdam. Ook bekleedde hij vele internationale functies op het gebied van de gezondheidszorg. Onder andere was hij vele jaren verbonden aan het "Comité d'Hygiène" van de Volkenbond in Genève. In Nederland was hij tot 1 januari 1940 voorzitter van de Gezondheidsraad. Op 5 juni 1940 overleed hij op 82-jarige leeftijd aan een algemeen verval van krachten.

Op 16 mei 1858 werd in Amsterdam Nicolaas Marinus Josephus Jitta geboren als jongste van de vier kinderen van de juwelier Alfred Josephus Jitta en Abigael (Fanny) Polak Daniëls. Vanwege de zwakke gezondheid van de moeder verhuisde het gezin naar Brussel waar Nicolaas in een zeer gegoed en internationaal georiënteerd milieu opgroeide. Zo bezochten de kinderen Jitta Franstalige scholen en zijn broer Daniël, die naam zou maken als jurist, ging ook in Brussel studeren. Nicolaas op zijn beurt ging na de middelbare school in Leiden geneeskunde studeren. Op 2 oktober 1884 haalde hij daar zijn artsexamen en 9 maanden later promoveerde hij op een proefschrift getiteld "Over experimentele haemoglobinurie en haemoglobinaemi". (Hemoglobinurie is de aanwezigheid van bloed in de urine en hemoglobinemie een teveel aan bloedkleurstof (hemoglobine) in het bloedplasma).
Na zijn promotie specialiseerde Jitta zich tot oogarts en ging vervolgens in Amsterdam werken voor de Inrichting voor Ooglijders en voor het Nederlands-Israelietisch Ziekenhuis (NIZ). Hier zette hij zich met name in voor lijders aan de oogziekte trachoom; een kwaal die veel voorkwam bij de arme joden in de dichtbevolkte Amsterdamse jodenbuurt.
In 1887 trouwde hij met Sofia Cohen met wie hij drie kinderen zou krijgen. In deze periode werd Jitta ook politiek actief en in 1899 werd hij in Amsterdam gemeenteraadslid voor de Liberale Partij. Hij was overigens niet de eerste van zijn familie die deze positie wist te bereiken. Al in 1867 was zijn oom Simon Wolf Josephus Jitta (1818-1897) hem in die functie voorgegaan. Pas enkele jaren voor Nicolaas' verkiezing had zijn oom diens raadslidmaatschap in 1895 neergelegd. Ook zijn broer Daniël was in 1884 tot de gemeenteraad toegetreden. In 1905 werd Nicolaas wethouder Openbare Gezondheid en Armwezen. Zijn praktijk als oogarts droeg hij toen over. Onder zijn wethouderschap werd de Geneeskundige Dienst uitgebreid, werd een kinderkliniek in het Binnengasthuis opgericht en werd het Armenhuis verbeterd.
Nadat in 1911 zijn eerste vrouw was overleden, hertrouwde Jitta in 1914 met Dinah Maria Wertheim, een dochter van de bekende bankier A.C. Wertheim (1832-1897). Dinah zelf was ook eerder getrouwd geweest en was sinds 1894 de weduwe van Maurits Salomonson. Door zijn huwelijk met Dinah kreeg Jitta er, naast zijn eigen drie kinderen, twee stiefzoons bij: Johan Gustaf en Herman Salomonson. Toen Antonie Röell (1864-1940) in 1915 als burgemeester van Amsterdam aftrad, werd Jitta waarnemend burgemeester. In die hoedanigheid hield hij zich onder andere bezig met de opvang van Belgische vluchtelingen.
In 1918 werd Jitta voorzitter van de Centrale Gezondheidsraad in Utrecht. Een jaar later werd deze raad omgedoopt tot Gezondheidsraad en verhuisde toen naar de regeringsstad Den Haag. Onder zijn leiding werd de Gezondheidsraad een wetenschappelijk adviesorgaan.
Van 1920 tot 1938 werkte Josephus Jitta als president van het "Office International d'Hygiène Publique" in Parijs en van het "Comité d'Hygiène" van de Volkenbond in Genève. In die functies was Josephus Jitta verantwoordelijk voor het tot stand komen van internationale samenwerking op het gebied van de gezondheidszorg. Tevens deed het "Comité d'Hygiène" onderzoek naar kanker. Onderzoekingen waarover Jitta op 25 september 1929 een voordracht hield in het Antonie van Leeuwenhoek-Huis in Amsterdam.
Nicolaas Marinus Josephus Jitta kreeg tijdens zijn lange leven vele onderscheidingen. Zo werd hij onder andere Ridder van de Nederlandse leeuw en in Frankrijk kreeg hij het Légion d'honneur. Tot 1 januari 1940 bleef hij voorzitter van de Gezondheidsraad. Kort na de Duitse inval overleed hij op 5 juni 1940 op 82-jarige leeftijd aan een algemeen verval van krachten.