Mary Dorna

Stoppelman, Mary Jeanette

Wille, Mary

De schrijfster Mary Dorna werd op 5 november 1891 in Amsterdam geboren als Mary Jeanette Stoppelman. Zij was de dochter van de Groningse textielhandelaar Aron Stoppelman en zijn uit Arnhem afkomstige vrouw Sara Vos. Omdat haar moeder heimwee had verhuisde het gezin naar Arnhem waar in 1893 haar zusje Betsy werd geboren. In 1900 vestigde het gezin Stoppelman zich opnieuw in Amsterdam waar vader Stoppelman aan de Weteringschans een goedlopende zaak in zijden stoffen begon. Het gezin woonde in de Kalverstraat 177.
De jonge Mary was wat je noemt een lastig kind. Ze kon slecht overweg met haar op latere leeftijd getrouwde vader. Het grote leeftijdsverschil, Aron Stoppelman was 47 toen Mary geboren werd, zal daar mede debet aan geweest zijn. Na de lagere school bezocht Mary de HBS maar dit liep al snel uit op een mislukking. Daarna bezocht ze een particuliere school maar ook dit werd geen succes. Daarna ging ze op 15-jarige leeftijd naar de kunstnijverheidschool aan de Groenburgwal. Een jaar later werd ze leerling van de schilder Jan Bleys. In het artistieke milieu van deze kunstenaar voelde Mary zich meer op haar plaats dan op school.
In de zomer van 1910 leerde ze op 18-jarige leeftijd de Engelsman Felix Gabriel Bowers kennen met wie ze op 4 april 1911 zou trouwen. Het werd geen gelukkig huwelijk. Mary omschreef hem later meestal als een oversekste adellijke heer. Het paar woonde aanvankelijk in Zuid-Amerika waar Bowers een betrekking had. Mary voelde zich zo ongelukkig in dit huwelijk dat ze al spoedig haar koffers pakte en naar Europa terugkeerde. Haar vader was hier echter niet van gediend en stuurde zijn dochter weer terug.
Op verzoek van Mary vestigde het echtpaar Bowers zich nu in Düsseldorff. Opnieuw nam Mary echter de benen en zocht een kamer in een Düsseldorffse volksbuurt. Zij verwachtte - en terecht naar later bleek - dat haar adellijke man er niet aan zou denken haar daar te zoeken. Bowers reisde naar Nederland in de veronderstelling Mary bij haar ouders terug te vinden. Onderweg werd Bowers echter aangehouden omdat hij in het hotel waar hij overnachtte was betrapt op ongeoorloofde handelingen met een minderjarig meisje. Ook vader Stoppelman zag nu wel in dat de situatie onhoudbaar was geworden. Hij regelde de scheiding die op 6 maart 1913 werd uitgesproken.
In Düsseldorff leerde ze datzelfde jaar haar tweede man, Bruno Wille, kennen. Deze had een advertentie gezet in de hoop een kunstzinnig meisje te vinden om de carnavalsdagen mee door te brengen. Mary reageerde onder de naam Maria Juana de Videla Dorna. Zij hield hem voor dat ze Argentijnse was en dat pa en ma Stoppelman haar pleegouders waren. Met haar donkere uiterlijk en haar in Zuid-Amerika opgedane kennis van het Spaans kon ze daar ook gemakkelijk voor doorgaan. Nog lange tijd kon Mary deze verzonnen identiteit volhouden omdat haar ouders dit spel meespeelden. Uiteindelijk kwam Bruno er in Amsterdam bij toeval achter dat pa en ma Stoppelman de echte ouders waren van Mary.
Na de Eerste Wereldoorlog gingen Mary en Bruno samenwonen in de Tweede Jan Steenstraat in Amsterdam. Op 19 december 1919 trouwden zij. Vader Stoppelman kocht een huis voor het jonge paar in de Den Texstraat 8 A. Mary voelde zich hier niet thuis. Toch hadden ze er een prettig en gastvrij huis. Toen de ouders van Bruno, die een ijzerwarenfabriek in Solingen hadden, in 1923 failliet gingen, kwamen zij bij Bruno en Mary inwonen. Vader Stoppelman richtte datzelfde jaar voor beide schoonzoons - Betsy was inmiddels ook getrouwd - een zaak op die echter al in 1924 na minder dan een jaar failliet ging. Een jaar later overleed Bruno's vader.
Het was Bruno's broer, Hanns, die Mary aanzette tot schrijven. Hanns was zelf schrijver en na kritiek van Mary daagde hij haar uit zelf iets te schrijven. Op 24 april 1926 verscheen in Het Volk onder de naam Mary Wille haar eerste stukje "Een storende verschijning". De aanwezigheid van Hanns in huize Wille bracht, omdat Hanns op Mary verliefd werd, spanningen en ruzies met zich mee. De relatie met Bruno kwam hierdoor onder druk te staan. In 1929 leerde Mary, toen ze met haar moeder naar een film in Tuschinski ging, Henk Tenkink kennen. Er ontstond een relatie en in 1932 kwam het tot een breuk met Bruno. De verhoudingen normaliseerden zich al snel en Bruno, zijn nieuwe vriendin Mies ter Gast, Mary en Henk werden goede vrienden.
Vanaf 1933 begon Mary te publiceren onder de naam Mary Dorna. Haar eerste bundel was getiteld "Wanordelijkheden rondom een lastig kind". Datzelfde jaar ging zij met Henk aan de Prins Hendrikkade 175 wonen. Een jaar later, in september 1934 overleed haar vader. In 1935 maakten Mary en Henk een reis naar Parijs, Praag en Wenen. Toen Bruno Wille in 1938 voor werk naar Berlijn vertrok, gingen ze officieel scheiden. Op 20 juli 1939 trouwde Mary met Henk Tenkink. Datzelfde jaar verscheen ook haar tweede bundel verhalen "Onmaatschappelijke voorkeur". In 1940 volgde nog een derde bundel "Vingeroefeningen" geheten, terwijl in 1941 nog "Mijn oom Ricardo" zou verschijnen. Het zou haar laatste bundel blijken te zijn. Na de bezetting zou ze niet meer schrijven.
In de meidagen van 1940 werden Mary en Henk gearresteerd omdat ze lichtsignalen aan de Duitsers zouden hebben gegeven. Het bleek echter allemaal op een misverstand te berusten. De vermeende lichtsignalen waren veroorzaakt door een niet goed sluitende blindering. In 1943 stuurde Bruno vanuit Duitsland een verklaring dat Mary Argentijnse was. Zo redde haar jeugdige fantasie uiteindelijk het leven van haarzelf en haar zuster Betsy.
Na de oorlog zou Mary nooit meer helemaal de oude worden. In de zomer van 1945 werd ze opgenomen in Paviljoen 3, de psychiatrische afdeling van het Wilhelminagasthuis in Amsterdam. Ze had ook al lange tijd last van slechte ogen en werd in 1961 helemaal blind. In 1968 overleed Henk Tenkink. Mary bleef nu alleen achter met haar huishoudster juffrouw Walz. Het was in haar armen dat zij op 19 maart 1971 aan een hersenbloeding zou overlijden. Ze werd begraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in haar geboortestad Amsterdam.

Collectie en mediatheek

 Onmaatschappelijke voorkeur  1938
Onmaatschappelijke voorkeur.
Collectie > Literatuur > 11500636

meer treffers in Collectie > Literatuur