Christian Wilhelm von Dohm

Christian Wilhelm von Dohm werd in 1751 geboren. Hij was historicus, econoom en diplomaat. Op instignatie van Mozes Mendelssohn schreef hij in 1781 een werk over de positie van de joden getiteld "Ueber die buergerliche Verbesserung der Juden". hij overleed in 1821.

Christian Wilhelm von Dohm werd in 1751 te Lemgo in het vorstendom Lippe geboren als zoon van een luthers predikant. Hij studeerde in Leipzig, onder andere bij in die tijd bekende geleerden als Ernesti en Gellert. Na zijn studie trok Dohm naar Berlijn, dat het centrum was van de Duitse Aufklärung. Ook de joodse Verlichting, de Haskala, had in Berlijn zijn brandpunt. Dohm vervolgde zijn studies in Göttingen, waar hij drie jaar verbleef. In 1779 keerde hij op 28-jarige leeftijd terug naar Berlijn. Hier ontmoette hij onder andere de schrijver Christoph Friedrich Nicolai en de bekende joodse Verlichter Moses Mendelssohn.
Het was op instigatie van Mendelssohn dat Dohm in 1781 zijn bekende boek "Ueber die buergerliche Verbesserung der Juden" schreef. Mendelssohn had hem naar aanleiding van de slechte situatie van de joden in de Elzas gevraagd een memorandum ter verdediging van de joden te schrijven. In het voorwoord van zijn boek schrijft Dohm dat hij aanvankelijk van plan was een geschiedenis van de joden te schrijven. Door drukke werkzaamheden was dit er echter niet van gekomen. Wel had hij waarschijnlijk al materiaal verzameld, wat hem bij het schrijven van "Ueber die Buergerliche Verbesserung" goed van pas kwam. In zijn boek constateert Dohm dat de joden van tal van activiteiten zijn uitgesloten. Ze mogen niet in de landbouw werken en ook de Gilden zijn voor hen gesloten. Alleen de handel blijft daarom voor ze open. Volgens Dohm staat de joodse religie een goed burgerschap niet in de weg, en hij pleit dan ook voor gelijke rechten voor de joden. Hun onaangename eigenschappen zijn volgens Dohm het gevolg van eeuwenlange onderdrukking. Verder bepleit Dohm het aanleren van ambachten, te zorgen voor de zedelijke verbetering van de joden en moeten ze volledige godsdiensvrijheid krijgen.
Dohm vermoedde dat als zijn voorstellen werden opgevolgd de joden binnen enkele generaties gelijke burgers zouden zijn. In 1783 verscheen een tweede deel van zijn boek, waarin hij onder andere inging op de bezwaren die tegen zijn boek waren ingebracht. De joodse verlichters waren Dohm dankbaar voor de wijze waarop de niet-joodse Dohm de situatie van de joden had beschreven.