Alexander Cohen werd op 27 september 1864 in Leeuwarden geboren. Na een korte periode in het Nederlands-Indische Leger sloot hij zich in 1887 aan bij de socialisten. Nadat hij voor majesteitsschennis tot 6 maanden gevangenis was veroordeeld vluchtte hij naar Parijs waar hij artikelen schreef voor het socialistische blad "Recht voor allen". In Parijs leerde hij zijn levenspartner Kaya Batut kennen. Cohen woonde een groot deel van zijn leven in Frankrijk waar hij onder ander correspondent voor "De Telegraaf" was en schreef voor Franse bladen als "L'Illustration". Na de dood van Kaya, in 1960, had ook Cohen nog maar kort te leven. Hij nam zijn intrek in een pension in Toulon waar hij op 1 november 1961 zou overlijden.
| geboren | 1864-09-27 Leeuwarden |
| overleden | 1961-11-01 Toulon |
| vader | Cohen, Aron Heiman (Jzn.) |
| moeder | Jacobs, Sara |
| broer | vier broers |
| zus | zes zusters |
| partner | Batut, Kaya |
| beroep | journalist |
Op 27 september 1864 werd in Leeuwarden, in het orthodox-joodse gezin van de gegoede winkelier Aron Heiman Cohen en diens tweede vrouw Sara Jacobs, Alexander Cohen geboren. Alexander was wat je noemt een lastig kind. Al op de lagere school werd hij herhaaldelijk van school verwijderd en ook de HBS moest hij al na korte tijd verlaten. Zijn vader, die zich geen raad wist met zijn onhandelbare zoon, stuurde hem zo nu en dan naar zijn ouders in Rotterdam. Door toedoen van zijn grootouders kwam Alexander terecht bij een leerlooier in Pruisen. Daarna stuurden zij hem naar zee. Ten slotte nam hij dienst in het Nederlands-Indische leger (NIL) (toen nog niet Koninklijk), waar hij al spoedig in het cachot belandde. Zijn vader leek door dit alles gelijk te krijgen met zijn voorspelling dat Alexander zou opgroeien voor galg en rad.
Eind 1886 werd hij uit het Indische leger ontslagen. Tegen zijn zin ging hij terug naar Nederland, waar hij zich in 1887 aansloot bij de socialisten. In 1887 schreef hij onder de titel 'Naar Indië' in het radicale "Groninger weekblad" een serie artikelen over het NIL. Vervolgens vestigde hij zich in Den Haag waar hij bij het socialistische blad "Recht voor allen" een baan als corrector kreeg. In deze periode ook leerde hij Domela Nieuwenhuis kennen met wie hij een levenslange (zij het niet probleemloze) vriendschap sloot.
Op 16 september 1887, bij een intocht van Koning Willem III in Den Haag schreeuwde Alexander Cohen luidkeels "Leve Domela Nieuwenhuis! Leve 't socialisme! Weg met Gorilla!" Vanwege die laatste kreet werd hij wegens majesteitsschennis veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf. Om de gevangenis te ontlopen vluchtte Cohen naar België en vervolgens naar Parijs. Van hieruit schreef hij voor "Recht voor allen" een serie artikelen onder de titel "Parijsche Brieven". In deze artikelenreeks volgde Cohen de onstuimige politieke ontwikkelingen in Frankrijk. Politiek gezien koos Cohen de kant van de anarchisten; ook nadat deze overgingen tot het plegen van bomaanslagen. Zo was hij bevriend met Emile Henry die de beruchte aanslag op café Terminus bij Gare Saint-Lazare pleegde. In mei 1894 werd Henry terrechtgesteld.
Frankrijk wees Cohen eind 1893 wegens contacten met een verboden organisatie uit en hij volgde de gebeurtenissen rond Emile Henry vanuit het door hem verafschuwde Londen, waar hij van 1893 tot 1896 verbleef. Vlak voor zijn uitwijzing had hij bij zijn beste vriend Bernhard Kampfmeijer zijn levenspartner Kaya Batut leren kennen met wie hij op 15 augustus 1893 in de rue Lepic ging samenwonen. Pas 25 jaar later zouden zij op het stadhuis van het 18e arrondissement in Parijs trouwen.
In 1896 keerde Alexander Cohen illegaal terug naar Nederland waar hij in mei van dat jaar met Kaya in de Watergraafsmeer ging wonen. Twee maanden later ging hij met Domela Nieuwenhuis naar een congres in Londen waar Duitse sociaal-democraten hem vanwege een hun onwelgevallige publicatieprobeerden te weren. Een paar weken na zijn terugkeer in Nederland, op 12 oktober 1896, werd hij aangehouden en moest hij alsnog zijn straf uitzitten. Het object van zijn majesteitsschennis, koning Willem III, was toen inmiddels al overleden.
Na zijn gevangenisstraf uitgezeten te hebben, vestigde Alexander Cohen zich in 1897 in Den Haag waar hij het blad "De Paradox" uitgaf. Inmiddels was hij teleurgesteld geraakt in het anarchisme. In deze jaren maakte hij, blijkens de titel van een van zijn autobiografische geschriften, een ontwikkeling door van anarchist naar monarchist. In 1899 ging hij illegaal weer naar Parijs waar hij een jaar later weer een verblijfsvergunning zou krijgen. In 1904 maakte hij samen met Kaya een reis door Frans Indo-China en Nederlands-Indië om daar in opdracht van de Franse regering onderzoek te doen naar het onderwijs in die koloniën. Ook schreef hij er reisartikelen voor "L'Illustration".
In april 1905 keerde hij terug naar Parijs. Via Kees van Dongen, met wie hij toen bevriend was, werd Cohen correspondent voor "De Telegraaf" in Parijs. Een functie die hij tot september 1917 zou blijven bekleden. Daarna vestigde Alexander Cohen en Kaya Batut zich op het Franse platteland in een boerderijtje in Courcelles-Tréloup aan de Marne. Hun boerderijtje werd in mei 1918 door het Duitse leger verwoest. In 1924 vestigden Cohen en zijn vrouw zich in Marly-le Roi waar ze tot 1932 zouden blijven wonen. In deze jaren publiceerde Cohen de bundel "Uitingen van een reactionair", in 1929, en de autobiografie "In Opstand", in 1931.
In 1932 vestigden Cohen en zijn vrouw zich in Toulon, waar zij tot 1959 zouden blijven wonen. Daarna vestigden zij zich, inmiddels hoogbejaard, in St. Roman De Bellet. In 1960 overleed Kaya na een val van een trapje. Alexander Cohen nam daarna zijn intrek in een pension in Toulon waar hij in 1961 zou overlijden.
Vijf brieven van Alexander Cohen
1976
Vijf brieven van Alexander Cohen.
Collectie > Literatuur > 11000693
meer treffers in Collectie > Literatuur
De feesten te Arnhem.
1893
Verslag van het driedaagse feest ter gelegenheid van het
veertigjarig jubileum van de synagoge te Arnhem.
Collectie > Joodse pers > 20037816
[Binnenland] : Delfzijl
1907
Alle drie aftredende bestuursleden van de vereniging "Gemiloet Chasadiem" zijn herkozen.
Collectie > Joodse pers > 20060692