Anna Gratia Mariana Asser

Asser, Netje

Netje Asser werd op 16 december 1807 op de Reguliersgracht in Amsterdam geboren als dochter van Tobias Asser en Caroline Itzig. Zij was telg uit een familie die veel befaamde juristen heeft voortgebracht. In haar jeugd heeft ze een dagboek bijgehouden dat een boeiend beeld geeft van het leven van deze geëmancipeerde joodse familie. Zij trouwde met haar volle neef Louis Asser en overleed in 1893 op hoge leeftijd.

Anna Gratia Mariana (Netje) Asser werd op 16 december 1807 geboren "op de stille zijde van de Reguliersgracht, in het tweede huis van de Keizersgracht af." Zij was de dochter van de procureur Tobias Asser en de uit Berlijn afkomstige Caroline Itzig. Van zowel van vaders- als moederszijde stamde zij uit een verlicht-joods milieu. Haar grootvader Mozes Salomon Asser behoorde in 1796 tot de voorvechters van de joodse emancipatie. De familie Itzig had in Berlijn een belangrijke rol gespeeld in verlicht-joodse kringen. Grootvader Isaac Daniel Itzig (1750-1806) richtte bijvoorbeeld de Jüdische Freischule op. Een school die geheel in de geest van de joodse Verlichting, de Haskala, was opgezet. Een tante van Netje, Rosa Asser-Levin, was bovendien de zuster van de bekende Berlijnse salonière Rahel Varnhagen von Ense.
Als elf-jarig meisje begon Netje in 1819 een dagboek bij te houden en zij zou daar tot 1832 mee door gaan. Haar dagboek geeft een boeiend en levendig beeld van het leven in verlicht-joodse kring aan het begin van de negentiende eeuw. Deze verlichte joden hielden er een levensstijl op na die niet of nauwelijks afweek van die der niet-joodse elite uit die jaren. In 1821 kocht haar grootvader Mozes Salomon Asser een groot huis aan het Singel tegenover de Munt. Ook de ouders van Netje betrokken met hun gezin dit huis. In het huis was het een komen en gaan van bezoekers. Onder andere Isaac da Costa en Jonas Daniël Meijer vereerden het huis aan het Singel met een bezoek. Ook de niet-joodse advocaat M.C. van Hall behoorde tot de geregelde bezoekers van de familie Asser.
In 1831 trouwde Netje met haar volle neef Lodewijk Asser. Lodewijk was de zoon van de advocaat Carel Asser, die eveneens een belangrijke rol speelde in de emancipatie van de Nederlandse joden; hij was ondermeer adviseur van Lodewijk Napoleon en koning Willem I. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren: Rosa, Johanna en Carel. Haar man overleed in 1850. Netje zelf zou pas in 1893 op hoge leeftijd overlijden.