Heenvliet
De eerste joden die zich rond 1750 op Voorne-Putten vestigden
woonden in Geervliet, Heenvliet, Zuidland, Zwartewaal, Hellevoetsluis en Brielle. De kleine
joodse gemeente die zij met elkaar vormden kwam samen in een klein
privé-huisje in Geervliet, terwijl er godsdienstonderwijs gegeven
werd in het achterste deel van het armenhuisje in Heenvliet.
De joodse begraafplaats dateert uit 1781 en
ligt aan de Spuikade in Geervliet. Deze werd in de negentiende eeuw
diverse keren uitgebreid. In 1940 vond er de laatste
begrafenis plaats.
In 1807 werd de eerste synagoge,
aan de Kerkweg in Heenvliet, in gebruik genomen. Er wonen dan zo'n
135 joden op Voorne-Putten.
Vanwege de grote afstanden op het eiland en wat onenigheid
tussen de leden, maakten Brielle en Hellevoetsluis zich in 1809 los
van de joodse gemeente Heenvliet. Omdat de gemeente Heenvliet net
daarvoor tot de aankoop en verbouwing van de synagoge was
overgegaan bleef deze in financiële moeilijkheden achter. In 1865
diende de joodse gemeente een verzoek in bij de overheid tot
geldelijke steun voor het behoud van de synagoge en de
begraafplaats. Zo kon de synagoge in 1867 gerestaureerd worden,
maar voor de begraafplaats was geen geld beschikbaar. In 1887
maakte ook Zuidland zich los van de joodse gemeente
Heenvliet.
De
joden van Heenvliet waren voornamelijk werkzaam in de
vleeshouwerij, de textiel- en de veehandel. In de plaats bestond
een genootschap voor de inzameling van geld voor de joodse
gemeenschap in het Heilige Land
In feite had de joodse gemeente van Heenvliet al opgehouden te
bestaan vóór aanvang van de Duitse bezetting. In die periode zijn
de nog aanwezige joodse inwoners van Heenvliet en van Spijkenisse
gedeporteerd en om het leven gebracht.
De joodse gemeente van Heenvliet is in 1947 officieel bij die van
Rotterdam
gevoegd. De synagoge en de aangebouwde onderwijzerswoning zijn in
1948 verkocht en werden na de watersnoodramp van 1953 gesloopt. Een
gevelsteen van de synagoge bevindt zich in het Joods Historisch
Museum in Amsterdam.
Wat er met de inboedel van de synagoge is gebeurd is niet bekend;
de voorhang van de Heilige Ark
bevindt zich in de synagoge te Leiden. Het archief van de joodse
gemeente is bij de sloop verloren gegaan.
Een straat in Heenvliet draagt tegenwoordig de naam van de vermoorde voorzitter van de joodse gemeente, S. van Blankenstein (1862-1942). De begraafplaats te Geervliet, die sinds 1971 op de monumentenlijst staat en in 1986 gerestaureerd werd, wordt onderhouden door de plaatselijke autoriteiten.
Aantal joden in Heenvliet:
| 1809 | 62 |
| 1840 | 41 |
| 1869 | 54 |
| 1899 | 19 |
| 1930 | 14 |
Collectie en mediatheek
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954
Gevelsteen
1867
Gevelsteen van voormalige synagoge te Heenvliet, met Hebreeuwse inscriptie.
Collectie > Museumstukken > 06694
[Binnenlandse berichten (2)]: 's Gravenhage
1902
Verslag van drie vergaderingen : de heer JH Kann werd herkozen tot lid van de Centrale
Commissie./ Vergadering van het synagogaal ressort 's Gravenhage./ Laatste ...
Collectie > Joodse pers > 20050938
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Matsewa : Joodse begraafplaatsen op Voorne-Putten : Geervliet en Zuidland
1998
Matsewa : Joodse begraafplaatsen op Voorne-Putten : Geervliet en Zuidland.
Collectie > Literatuur > 12006357
