Vianen
In het begin van de achttiende eeuw woonden er in Vianen slechts
enkele joden. In de daarop volgende decennia nam het aantal joden
dat toevlucht zocht in de plaats langzaam toe. Dit wordt vaak in
verband gebracht met de positie van Vianen als wijkplaats voor
misdadigers en frauduleuze bankroetiers.
Na 1730 ontstond geleidelijk een permanente joodse
gemeenschap in Vianen. Het reglement van de joodse gemeente dateert
uit 1750. In 1756 werd begonnen met de bouw van een synagoge aan de huidige Bakkerstraat.
Een deel van het interieur en het bouwmateriaal was afkomstig uit
Nijmegen, waar
in datzelfde jaar de oude synagoge vervangen werd. De synagoge werd
zowel in 1828 als in 1848 gerenoveerd.
Vóór 1827 begroef de joodse gemeenschap zijn doden op het
Walsland. In dat jaar verzocht men het gemeentebestuur van Vianen
om toestemming tot het aanleggen van een tweede joodse begraafplaats. Deze werd per 1 januari
1828 gratis ter beschikking gesteld en lag aan de
Sparrendreef.
Het aantal leden van de joodse gemeente van Vianen was in het
begin van de twintigste eeuw zo gering dat werd voorgesteld de
gemeente op te heffen, temeer daar de synagoge ernstig in verval
was geraakt. In 1920 werd deze opheffing een feit; Vianen zelf werd
bij Utrecht gevoegd,
enkele dorpen uit de omgeving vielen vanaf dat moment onder Leerdam.
De synagoge is sinds 1924 in gebruik als kerk van de Nederlandse
Protestanten Bond en bestaat nog steeds. De begraafplaats op het
Walsland werd in 1977 geruimd, de stoffelijke resten werden
overgebracht naar de Sparrendreef. Tegenwoordig draagt de
plaatselijke overheid zorg voor het onderhoud.
Aantal joden in Vianen en omgeving:
| 1809 | 51 |
| 1840 | 49 |
| 1869 | 61 |
| 1899 | 68 |
| 1930 | 8 |
Collectie en mediatheek
Fotoalbum
Twee losbladige fotoalbums met 148 kleurenfoto's van joodse
begraafplaatsen in Nederland, jaren '80.
Collectie > Fotos > 40006664
Foto
1975 (ca.)
Voormalige synagoge aan de Bakkerstraat te Vianen, circa 1975.
Collectie > Fotos > 40007294
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > B0005954
meer treffers in Collectie > Documenten
Centraal Israel. Weeshuis
1882
Vermelding van ingekomen giften in december 1881.
Collectie > Joodse pers > 20030394
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Joden in Vianen : de joodse gemeenschap in de achttiende eeuw
1986
Joden in Vianen : de joodse gemeenschap in de achttiende eeuw.
Collectie > Literatuur > 11000304
