Maarssen
In de
zeventiende eeuw vestigden zich enige Amsterdamse Portugese joden in
Maarssen. Een deel van hen was betrokken bij de tabakscultuur rond
Amersfoort,
anderen deden tevergeefs een poging een zijde-industrie in de
plaats op te richten.
Aanvankelijk vonden de godsdienstoefeningen plaats in één van de
buitenplaatsen die de Portugese joden langs de Vecht bouwden. In
1720 werd in Maarssen de Portugese synagoge Neveh Shalom
gebouwd, ondanks tegenstand uit kerkelijke kringen. In 1749 werd in
het nabijgelegen Tienhoven op een privé-terrein een begraafplaats aangekocht,
die tot in de twintigste eeuw in gebruik is geweest.
De Hoogduitse joden
vestigden zich op de andere oever van de rivier de Vecht in
Maarsseveen. Ze hielden hun diensten aanvankelijk eveneens in een
privé-woning, maar in 1759 kregen ook zij toestemming voor de bouw
van een synagoge, aan de Diependaalsedijk.
Volgens sommige overleveringen vormden de joden op een bepaald
moment in de eerste helft van de achttiende eeuw een meerderheid
onder de plaatselijke inwoners, zonder overigens gelijke rechten te
hebben.
De neergang van de Portugese gemeente begon in het midden van de
achttiende eeuw en in 1839 had zij daadwerkelijk opgehouden te
bestaan. In dat jaar werd de synagoge verkocht en afgebroken. De
terugloop van de Hoogduitse gemeente in Maarssen en Maarsseveen
begon in 1789, toen de stad Utrecht haar poorten voor joden
moest openen. Uiteindelijk werd de Hoogduitse gemeente in 1923 bij
die van Utrecht gevoegd. In 1927 werd ook de Hoogduitse synagoge
verkocht en afgebroken. Onder het woonhuis, dat enige jaren later
op die plek verrees, werd in 2002 een mikwe uitgegraven. In een
pand aan de Breedstraat bevindt zich een koepelgewelf, mogelijk een
restant van een Portugese huissynagoge.
De als het 'Jodenbosje' bekend staande begraafplaats in Tienhoven
verkeert in zwaar vervallen toestand. In april 2004 werd door
Landschapsbeheer Utrecht een plan geopperd voor een grondige
restauratie.
In het nabijgelegen Kamerik werd in mei 1999 op de begraafplaats
een gedenkplaat onthuld ter nagedachtenis aan twee joodse
onderduiksters, die in dat dorp opgepakt werden.
Aantal joden in Maarssen en omgeving:
| 1809 | 217 |
| 1840 | 130 |
| 1869 | 103 |
| 1899 | 43 |
| 1930 | 38 |
Collectie en mediatheek
Concordia Res Parvae Crescunt
1777-04-08
Publicatie van de gedeputeerden van de Staten van Utrecht over
de toelating van hoogduitse joden in Maarssen, 1777.
Collectie > Documenten > 00009791
meer treffers in Collectie > Documenten
Spiegel van parochet
1829
Deze besnijdenisvoorhang werd in 1829 geschonken aan Korete Beriet Wesaädat Joledot,
het genootschap voor besnijders en ondersteuning van zwangere vrouwen te ...
Collectie > Museumstukken > 00448
meer treffers in Collectie > Museumstukken
Fotoalbum
Twee losbladige fotoalbums met 148 kleurenfoto's van joodse
begraafplaatsen in Nederland, jaren '80.
Collectie > Fotos > 40006664
Schilderij
1900
Schilderij van J. Grolman: interieur synagoge Maarssen, circa 1900.
Collectie > Fotos > 40002303
Centraal Israel. Weeshuis
1882
Vermelding van ingekomen giften in december 1881.
Collectie > Joodse pers > 20030394
meer treffers in Collectie > Joodse pers
[...]
1977/1986
[...].
Collectie > Literatuur > 11000353
