Ommen

In de eerste helft van de achttiende eeuw vestigden zich de eerste joden in Ommen en het nabijgelegen stadje Den Ham. Beide plaatsen hadden rond het midden van de eeuw een joodse begraafplaats; de oudste leesbare grafsteen vermeldt het jaar 1747.

Synagoge te Ommen, hoek Middenstraat - Varsenerpoort, 1937 (RDMZ)Omstreeks 1830 werd Ommen officieel erkend als joodse gemeente, in 1853 kreeg het de status van Bijkerk. De synagoge bij de Varssenerpoort werd in 1855 ingewijd, vóór die tijd werden de godsdienstoefeningen gehouden in een privé-huis.
De gemeente beschikte inmiddels over drie begraafplaatsen, één in Ommen aan de Dr. A.C. van Raaltestraat, een kleine begraafplaats daterend uit 1840 aan de Margeler Es in Den Ham en een begraafplaats gelegen aan de Vroomshoopseweg in Den Ham. Vanaf het midden van de negentiende eeuw was er in Ommen een kleine joodse school.

De meeste joden van Ommen hielden zich bezig met het slagersvak en de handel. In het Kasteel Eerde bij Ommen werd in 1934 door de Quakers een school voor joodse vluchtelingen uit Duitsland opgericht. Er was een speciale afdeling voor landbouwtraining, als voorbereiding op emigratie naar Palestina. Leerlingen van die school deden praktijkervaring op bij Ommense boeren.

Tijdens de bezetting vielen de Duitsers in 1941 de joodse school binnen. De meeste leerlingen en leraren wisten toen nog te ontkomen. In november 1942 zijn alle joden uit Ommen naar Westerbork gedeporteerd, behoudens één gezin, dat wist onder te duiken. De gedeporteerden zijn omgebracht, de meeste in Sobibor. Tijdens de bezettingsjaren lag bij Ommen een strafkamp voor dwangarbeiders.

Na de oorlog is de synagoge verkocht en in 1951 afgebroken. De joodse gemeente werd in 1947 officieel bij die van Zwolle gevoegd. De begraafplaats wordt onderhouden door plaatselijke overheid van Ommen. Zowel op de joodse begraafplaats aan de Dr.A.C. van Raaltestraat als op het Varssenerplein, in de nabijheid van de plaats waar eens de synagoge stond, is een gedenkteken opgericht voor de vermoorde joodse medeburgers.

De joodse begraafplaats in Den Ham werd in februari 2005 opgeknapt. De grafstenen op deze begraafplaats werden geïnventariseerd in het Stenen Archief.

Aantal joden in Ommen en omgeving:

1809 23
1840 51
1869 72
1899 56
1930 32


Collectie en mediatheek

 Dossier  
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954

meer treffers in Collectie > Documenten

 Fotoalbum  
Twee losbladige fotoalbums met 148 kleurenfoto's van joodse
begraafplaatsen in Nederland, jaren '80.
Collectie > Fotos > 40006664

meer treffers in Collectie > Fotos

 Verslag van de handelingen der Permanente Commissie tot de Alg. Zaken van het N.I...  1909
Vierde en laatste deel van het jaarverslag van de Permanente Commissie.
Collectie > Joodse pers > 20065915

meer treffers in Collectie > Joodse pers

 Terror im Westen : Nationalsozialistische Lager in den Niederlanden, Belgien und...  2004
Terror im Westen : Nationalsozialistische Lager in den
Niederlanden, Belgien und Luxemburg 1940-1945.
Collectie > Literatuur > 12011031

meer treffers in Collectie > Literatuur

 De Bezetting [12] : Gevangenen en Gedeporteerden  
Deel 12 van een 21-delige documentaire over Nederland tijdens de tweede wereldoorlog.
In dit deel een beeld van het lot van mensen die in Duitse handen vielen. ...
Collectie > Audiovisueel > 40000427

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl