Zandvoort
De joodse gemeente van Zandvoort kwam in het laatste kwart van
de negentiende eeuw tot ontwikkeling, toen de plaats een populaire
badplaats werd. In de eerste decennia van de twintigste eeuw maakte
Zandvoort nog deel uit van de joodse gemeente Haarlem. In 1919 richtten joodse
inwoners van de badplaats het genootschap Elia op. Met steun van de
Amsterdamse vereniging Elia vond de bouw van de synagoge aan de Dr. J.G.
Metzgerstraat plaats. De inwijding vond plaats in 1922. Een jaar
later kreeg de joodse gemeente Zandvoort een onafhankelijke status
binnen het Nederlands-Isralitisch
Kerkgenootschap. Twee genootschappen hielden zich bezig met de
zorg voor het interieur van synagoge en met sociale
activiteiten.
Veel
joden uit Amsterdam, vooral leden van het joodse proletariaat,
brachten in Zandvoort hun vakantie door. Ten behoeve van de
kinderen uit armlastige gezinnen werd een ziekenhuis opgericht, de
Clarastichting. In de jaren dertig van de twintigste eeuw kwamen er
enige tientallen joodse vluchtelingen uit Duitsland naar Zandvoort.
Joodse inwoners van de plaats namen in die periode ook zitting in
de gemeenteraad.
Direct na de Duitse inval in mei 1940 werd in Zandvoort een
SS-eenheid gelegerd. Samen met het feit dat er een groot aantal
NSB-ers in de plaats woonde droeg dit bij tot verslechtering van de
situatie voor de joodse inwoners. In de nacht van 4 op 5 augustus
1940 werd de synagoge opgeblazen. In maart 1942 werden de joden van
Zandvoort naar Amsterdam geëvacueerd. Vandaar volgde de deportatie
naar de vernietigingskampen. Slechts enkelen overleefden de oorlog
en keerden vervolgens naar Zandvoort terug.
In 1947 is de joodse gemeente van Zandvoort bij die van Haarlem
gevoegd. In de jaren zeventig werden een tijdlang - vooral
gedurende de zomermaanden - synagogediensten gehouden in een pand
aan de Korte Haltestraat.
In augustus 1991 is een gedenkplaat onthuld op de plaats waar eens
de synagoge stond.
Aantal joden in Zandvoort:
| 1840 | 6 |
| 1899 | - |
| 1930 | 372 |
Collectie en mediatheek
Orde van dienst
1964-07-14
Orde van de bijzondere dienst tgv de inwijding van de synagoge in Zandvoort, 1965.
Collectie > Documenten > 00009929
meer treffers in Collectie > Documenten
Amsterdamsch Schetsboek
1906-1910
Portretkop, en-profil nr, van man met dik hoofd, snor en hoed in jagersmodel.
Collectie > Museumstukken > B0772
meer treffers in Collectie > Museumstukken
Prentbriefkaart
1919
Drie mannen en drie vrouwen in badkleding met strandkar, Zandvoort, 1919.
Collectie > Fotos > 40000046
meer treffers in Collectie > Fotos
Zitting van den Kerkeraad op 26 September.
1905
Redactioneel commentaar naar aanleiding van een kerkenraadsvergadering. De schrijver
hekelt het feit dat bij zulke belangrijke zaken als de slagerskwestie de kerkenraad ...
Collectie > Joodse pers > 20058018
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Zandvoorts wijzen kwamen uit het Oosten
1995
Zandvoorts wijzen kwamen uit het Oosten.
Collectie > Literatuur > 12004352
meer treffers in Collectie > Literatuur
[interview met Sara Wilhelmina Kiek-Cohen]
2004
Interview met Sara Wilhelmina Kiek-Cohen, geboren 21 november 1922.
Collectie > Audiovisueel > 40001837
