Uithoorn
Aan het eind van de achttiende eeuw vestigden de eerste joden
zich in de gemeente Thamen, gelegen op de grens van de provincies
Noord-Holland en Utrecht. In 1803 kochten vijf Amsterdamse joden de
mennonitische kerk van Mijdrecht en schonken die aan de joden van
Thamen. Het gebouw werd opgeknapt en in 1805 ingewijd als synagoge.
De kleine joodse gemeenschap bestond voornamelijk uit slagers en
venters. In 1818 werden zowel de burgerlijke als joodse gemeente
Thamen opgesplitst in Uithoorn en Mijdrecht.
De joodse gemeente Uithoorn verkreeg in 1821 de status van Ringsynagoge. Op dat moment
viel Mijdrecht onder de Ringsynagoge Maarssen. Vanaf omstreeks 1835 tot
1906 was Mijdrecht een zelfstandige joodse gemeente, maar het
joodse leven bleef nauw verbonden met dat van Uithoorn. In 1900
werd de synagoge van Uithoorn wegens de slechte bouwkundige staat
gesloopt en door een nieuw gebouw vervangen.
Naast
een kerkbestuur was er in Uithoorn ook een armbestuur actief. De
kinderen van Uithoorn en Mijdrecht kregen religieus onderricht van
een godsdienstonderwijzer. In Uithoorn droegen twee genootschappen
zorg voor het onderhoud van de synagoge en het begraven der doden.
De joodse gemeente van Uithoorn beschikte zelf niet over een begraafplaats, maar maakte
gebruik van die van Alphen aan de Rijn. In de loop van
de dertiger jaren raakte de synagoge zodanig in verval, dat het
gebouw vanaf 1938 niet meer gebruikt werd. Een jaar later werd de
inventaris verkocht.
Tijdens de oorlogsjaren besloten de joodse inwoners van Uithoorn
hun bouwvallige synagoge zelf af te breken, om plundering te
voorkomen. De nog aanwezige waardevolle voorwerpen werden naar
Amsterdam gebracht. Verreweg het grootste deel van de joodse
bevolking van Uithoorn werd tijdens de bezetting via Westerbork
naar het oosten gedeporteerd en kwam om in de concentratiekampen.
Vijf onderduikers wisten te overleven. In 1947 werd de joodse
gemeente van Uithoorn ontbonden en bij die van Amsterdam
gevoegd.
Aantal joden in Uithoorn en omgeving:
| 1809 | 96 |
| 1840 | 99 |
| 1869 | 49 |
| 1899 | 48 |
| 1930 | 29 |
Collectie en mediatheek
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954
Vrije fotografie
feestvierende mensen op Bar Mitswa van Yalou Salomon in Uithoorn 4 personen
op voorgrond (2 jongens, 1 vrouw en 1 man) achter elkaar.
Collectie > Museumstukken > 03357
Prentbriefkaart
1904 (ca.)
Prentbriefkaart van de Mennonietenbuurt in Uithoorn
met synagoge (gebouw rechts), circa 1904.
Collectie > Fotos > 40006080
Verslag van het verhandelde in de vergadering van den Kerkeraad der Port. Israel....
Verslag van een kerkenraadsvergadering van de Port. Isr. Gemeente.
Collectie > Joodse pers > 20062338
meer treffers in Collectie > Joodse pers
De synagoge in de Amstelhoek
1996
De synagoge in de Amstelhoek.
Collectie > Literatuur > 12005509
