Naarden

In de loop van de zeventiende eeuw vestigden zich een aantal uit Amsterdam afkomstige Portugese joden in Naarden. Aanvankelijk kwamen zij voor hun godsdienstoefeningen bijeen in een privé-woning. In 1727 werd de eerste synagoge ingewijd aan de Gansoordstraat. In de loop van de achttiende eeuw begon zich in Naarden ook een Hoogduitse gemeente te vormen, die in de twintiger jaren van de negentiende eeuw uit zeven gezinnen bestond.

Prentbriefkaart van de Markt in Naarden met slagerij Van Gelder, ca. 1898Bij de herindeling van de joodse gemeenten werd de Portugese gemeente van Naarden ingedeeld bij het synagogale ressort van de Portugese gemeente van Amsterdam. De Hoogduitse gemeente maakte gebruik van de Portugese synagoge, waarin tot aan het einde van de negenitende eeuw de diensten volgens de Portugese riten gehouden werden.

Tot 1825 begroef men de doden op Ouderkerk, Muiderberg of Zeeburg. Daarna had men de beschikking over een begraafplaats binnen de vesting Naarden. Een davidster in de gevel van het pand Kloosterstraat 78 herinnert aan deze begraafplaats.

In de loop van de negentiende eeuw nam het aantal Portugese joden in Naarden zodanig af dat de gemeente opgeheven werd. De synagoge werd in 1887 officieel overgedragen aan de Hoogduitse gemeente. In de hierop volgende jaren slonk ook de Hoogduitse gemeente. Toch werd er in het begin van de twintigste eeuw nog een nieuwe begraafplaats ingericht aan de Amersfoortsestraatweg te Bussum.
In 1917 vormden de joodse inwoners van Bussum een eigen, zelfstandige gemeente, dit zeer tegen de zin van de gemeente Naarden. In de synagoge van Naarden werden geen synagogediensten meer gehouden en het verwaarloosde gebouw is in 1935 ingestort. Twee jaar eerder was de gemeente opgeheven tot woede van de laatste bestuurder die daarop alle synagogale archieven verbrand heeft. Enkele kroonluchters uit de synagoge werden door het NIK in bruikleen gegeven aan het plaatselijk gemeentebestuur.

Aantal joden in Naarden:

1809 151
1840 206
1869 86
1899 64
1930 36


Collectie en mediatheek

 Toramantel  1775-1790
object, Toramantel. makers, anoniem anoniem. materiaal, textiel & zijde &
zilverdraad & katoen (voering). datering, 1775=1790 1800 (voor). ...
Collectie > Museumstukken > 02191

meer treffers in Collectie > Museumstukken

 Fotoalbum  1939-1942
Fotoalbum met 45 foto's van Julius Spier, enkele van zijn familieleden en vrienden,
tevens met getypte menukaart (februari 1942), 1939-1942.
Collectie > Fotos > 40004419

meer treffers in Collectie > Fotos

 Overlijdensakte  1948-04-23
Overlijdensakte van C. Stranders, 35 jaar, overleden te Sobibor, omtrent 23-04-1943.
Collectie > Documenten > 00003070

meer treffers in Collectie > Documenten

 Burgerlijke stand [ ..]  1895
Opgave van huwelijken, bevallingen en sterfgevallen in de Port. Isr. en Ned. Isr.
gem. te Amsterdam van donderdag 21 tot donderdag 28 november 1895.
Collectie > Joodse pers > 20039575

meer treffers in Collectie > Joodse pers

 De joodse tragedie in het Gooi  2005
De joodse tragedie in het Gooi.
Collectie > Literatuur > 12011549

meer treffers in Collectie > Literatuur

 Tros Aktua  
Over de vraag die ruim 45 jaar na de oorlog nog steeds gesteld wordt: wie is eigenaar
van de in de oorlog geroofde joodse eigendommen? Speciaal belicht worden een ...
Collectie > Audiovisueel > 40000535

 Huwelijksfeest van Wim Duveen en Betty Cohen  1942
Geluidsopnamen van het huwelijksfeest van Betty Cohen en Wim Duveen, gehouden in
Naarden in de zaal Content(?), 26 maart 1942. Het feest werd opgeluisterd door ...
Collectie > Audiovisueel > 20000405

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl