Enkhuizen

In de zeventiende eeuw woonden er al joden in Enkhuizen. Vooral in de achttiende eeuw vormden ze een bloeiende gemeenschap, maar met de neergang van de stad nam ook het aantal joodse inwoners af.

In 1734 verkregen de joden van Enkhuizen het recht om bij één van de gemeenteleden thuis godsdienstoefeningen te houden. In 1738 werd hen in ruil voor een jaarlijks geldbedrag een begraafplaats in het Bolwerk bij de Koepoort toegewezen. In dezelfde periode werd ook een joodse godsdienstonderwijzer aangesteld. Midden tachtiger jaren hield een conflict de gemeenschap tijdelijk verdeeld. In 1791 werd nabij de haven op de Zuiderhavendijk een synagoge ingewijd.

In de Franse tijd (1795-1813) kwam door de economische neergang een einde aan de bloeiperiode van de joodse gemeente van Enkhuizen. Gedurende de hele negentiende eeuw en de eerste decennia van de twintigste eeuw liep het aantal gemeenteleden terug.

Gedurende de bezettingsjaren was de positie van de joden in Enkhuizen relatief gunstig. Zo weigerde de burgemeester mee te werken aan de verwijdering van de joodse kinderen uit het openbaar onderwijs. Toen de Enkhuizer joden in april 1943 gedwongen werden om naar Amsterdam te verhuizen, slaagden zij er vrijwel allen in onder te duiken. Daardoor hebben velen de oorlog overleefd. De synagoge is ongeschonden gebleven.

Na de oorlog zijn er maar een paar joden in Enkhuizen gebleven. In 1964 werd de joodse gemeente officieel bij die van Alkmaar gevoegd. De Heilige Ark van de synagoge maakt nu deel uit van collectie van het Joods Historisch Museum. De synagoge fungeert tegenwoordig als christelijke kerk. De joodse begraafplaats, waar ongeveer 130 mensen begraven werden, wordt onderhouden door de plaatselijke autoriteiten. De grafstenen op deze begraafplaats zijn geïnventariseerd in het Stenen Archief.

Aantal joden in Enkhuizen en omgeving:

1795	105
1805	58
1809	50
1840	50
1869	74
1899	50
1930	25
1951	23

---

Collectie en mediatheek

 Siertoren  1775
Het is de vraag of deze siertorens oorspronkelijk voor de vorige eigenaar, de Joodse
Gemeente Enkhuizen, bestemd waren. Wel eens waar hadden de joodse inwoners ...
Collectie > Museumstukken > 00708-01

meer treffers in Collectie > Museumstukken

 Dossier  
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954

 Vragenlijst  1810-05-13
Vragenlijst van de Maatschappij Tot Nut van het Algemeen (?),
onder andere mbt joden in Enkhuizen, 1810.
Collectie > Documenten > 00008553

 Overzichtsfoto  1990 (ca.)
Serie foto's (51) van grafstenen op de joodse
begraafplaats in Enkhuizen, circa 1990.
Collectie > Fotos > 40006602

meer treffers in Collectie > Fotos

 [geen titel]  1925
titel, [geen titel]. bron, Nieuw Isr. Weekblad, vol. 61(1925), nr. 32, p. 14.
materiaal, bericht. trefwoorden, Enkhuizen begrafenis Gelder ...
Collectie > Joodse pers > 20001026

meer treffers in Collectie > Joodse pers

 Joodse elfstedenroute : een toeristische tocht langs joods cultureel erfgoed in Noord...  2002
Joodse elfstedenroute : een toeristische tocht langs joods cultureel erfgoed in
Noord-Holland = a Jewish heritage tour past eleven different towns and villages ...
Collectie > Literatuur > 12009354

meer treffers in Collectie > Literatuur

 [Interview met Salomon Daniel Akker, Sjloume ben Sjemoeeil (geb. Enkhuizen 1-12-1906);...  1982
titel, [Interview met Salomon Daniel Akker, Sjloume ben Sjemoeeil (geb. Enkhuizen
1-12-1906); echtgenoot van Sophia, Saartje de Levy (geb. Assen, 1910). ...
Collectie > Audiovisueel > 30000001