Edam

Toraschild van de joodse gemeente in Edam, 1843De eerste joodse vestiging in Edam dateert uit 1641, maar was van korte duur. Pas in 1722 kreeg opnieuw een jood er een verblijfsvergunning. Aanvankelijk bleef het aantal joodse inwoners van Edam beperkt, maar vanaf het einde van de achttiende eeuw is er sprake van een groeiende joodse gemeenschap.

Tot 1791 werden in verschillende huizen godsdienstoefeningen gehouden. In augustus van dat jaar werd een achtervertrek op het Noorderachterom omgebouwd tot synagoge.
De joodse begraafplaats werd in 1793 ingericht en ligt aan de rand van de stad aan het Oorgat, bij de voormalige Oosterpoort.

In 1821 werd de joodse gemeente Edam als ringsynagoge erkend. Aan de Grote Kerkstraat waren vanaf 1845 een kerkelijk badhuis en een schoollokaal gevestigd. Het schooltje heeft tot 1880 bestaan. Behalve het kerkbestuur was er in Edam ook een armbestuur.

Staalgravure met gezicht op Edam, ca. 1849 (coll. Streekarchief Waterland)In de loop van de negentiende eeuw nam het aantal joodse inwoners van de plaats af. De joodse gemeente van Edam werd in 1886 ontbonden en bij die van Monnickendam gevoegd. In 1967 werd tegenover de begraafplaats aan het Oorgat een joods monument geplaatst. Het rituele bad werd bij opgravingen in 1976 bij toeval ontdekt.

Op 2 mei 2002 werd op de joodse begraafplaats een gedenksteen onthuld met de namen, geboortedata en sterfdata van de joodse oorlogsslachtoffers uit Edam erin gebeiteld. De grafstenen op deze begraafplaats zijn geïnventariseerd in het Stenen Archief.

 

 

Aantal joden in Edam:

1809 84
1840 91
1869 66
1899 13
1930 2


Collectie en mediatheek

 Schild  1843
object, schild. maker, anoniem. materiaal, koper. datering, 1843. plaats, Edam &
Nederland. hoogte, 13.0. breedte, 9.0. diepte, 1.5. collectie, Joods Historisch ...
Collectie > Museumstukken > 00800

meer treffers in Collectie > Museumstukken

 Dossier  
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954

 Verslag van de handelingen der Permanente Commissie tot de Alg. Zaken van het N.I...  
Derde deel van het jaarverslag van de Permanente Commissie. In dit deel gaat het
om de onbeheerde Isr. begraafplaatsen in het hele land en om de Ned. Isr. Gemeente ...
Collectie > Joodse pers > 20065874

meer treffers in Collectie > Joodse pers

 De joodse gemeente van Edam, 1779-1886 : inventaris van het archief, catalogus van...  1989
De joodse gemeente van Edam, 1779-1886 : inventaris
van het archief, catalogus van voorwerpen.
Collectie > Literatuur > 11506764

meer treffers in Collectie > Literatuur

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl