Beverwijk
De joodse gemeente van Beverwijk dateert van rond 1800 en
verkreeg in 1809 een officiële status. In datzelfde jaar kocht de
gemeente een begraafplaats aan De
Kruiskrocht langs de Kuikensweg in Wijk aan Zee. Een jaar later
werd het gebouw Spes Mea Deus in de Breestraat te Beverwijk
aangekocht en ingericht als synagoge.
Aanvankelijk ontwikkelde de gemeente zich niet voorspoedig en slonk
het aantal leden. Dat bracht rond 1815 grote financiële problemen
met zich mee. Hoe de problemen opgelost zijn is niet bekend, maar
25 jaar later was de joodse gemeente van Beverwijk weer opgebloeid.
De bouw van een nieuwe synagoge in de Breestraat in 1864 werd
gesubsidieerd door de plaatselijke overheid. In hetzelfde jaar werd
de begraafplaats uitgebreid. De groei van de gemeente in de laatste
helft van de negentiende eeuw maakte in 1873 de bouw van een
nieuwe joodse school noodzakelijk.
Vanaf de twintiger jaren van de twinigste eeuw nam het aantal joden in Beverwijk gestaag af, mede doordat in Velsen een bloeiende joodse gemeente ontstond. Tussen 1935 en 1938 volgden enige Palestina-pioniers een opleiding in de landbouw in de "Kibboets Beverwijk".
Tijdens de bezetting werden de joden van Beverwijk net als elders het slachtoffer van de anti-joodse maatregelen van de bezetter. In maart 1942 kregen zij het bevel naar Amsterdam te verhuizen, vanwaar zij naar Westerbork en de concentratiekampen in Oost-Europa zijn gedeporteerd en vermoord. Enige tientallen zijn aan de deportatie ontsnapt, doordat zij wisten onder te duiken. Van de gedeporteerden zijn ongeveer dertig mensen teruggekeerd.
In 1947 werd de joodse gemeente van Beverwijk bij die van Haarlem gevoegd. De synagoge, waarvan het interieur tijdens de bezetting vernield was, werd verkocht en vervolgens afgebroken. In 1951 werd de joodse begraafplaats geruimd. De stoffelijke resten werden overgebracht naar een speciaal gedeelte van de algemene begraafplaats Duinrust. De gemeente Beverwijk draagt zorg voor het onderhoud van deze rustplaats.
In november 1997 werd in de Breestraat, op de plaats waar eens
de synagoge stond, een gedenkteken onthuld.
In Wijk aan Zee werd rond 1885 de stichting "Herstellings- en
Vacantieoord voor Israëlietische Kinderen" opgericht. Rond de
eeuwwisseling veranderde de naam in Israëlietisch Herstellings- en
Vacantieoord te Wijk aan Zee. Sinds de jaren dertig is de
instelling bekend als Joodsche Zee- en Boschkolonies (Jozeboko).
Ook na de Tweede Wereldoorlog brachten veel joodse kinderen hun
vakantie door in Wijk aan Zee.
Aantal joden in Beverwijk en omgeving:
| 1809 | 68 |
| 1840 | 81 |
| 1869 | 123 |
| 1899 | 130 |
| 1930 | 135 |
Collectie en mediatheek
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954
meer treffers in Collectie > Documenten
Prentbriefkaart
1928 (ca.)
Synagoge in Beverwijk (2e pand links), circa 1928.
Collectie > Fotos > 40007970
meer treffers in Collectie > Fotos
[geen titel]
1889
titel, [geen titel]. bron, Centr. Blad voor Israelieten, vol. 4(1889), nr. 41, p.
2. materiaal, bericht. trefwoorden, Beverwijk jubileum synagoge Italie, .. ...
Collectie > Joodse pers > 20000428
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Naamsaannemingen en -behoud 1811/1812 in de provincie Noord-Holland
s.a.
Naamsaannemingen en -behoud 1811/1812 in de provincie Noord-Holland.
Collectie > Literatuur > 11509372
