Oisterwijk

De eerste joden, die zich in het tweede kwart van de achttiende eeuw in Oisterwijk vestigden, waren afkomstig uit de Duitse gebieden Bohemen en Moravië. Er ontstond al spoedig een kleine georganiseerde joodse gemeente.
De meeste joodse inwoners van Oisterwijk werkten als vleeshouwer of in de handel. Ook was de plaats een thuisbasis voor rondtrekkende marskramers en marktkooplieden.

De joodse begraafplaats in De Poelen, aan de huidige Hondsbergselaan, dateert van 1748. De eerste synagoge was vanaf 1758 in gebruik in een pand aan het Lindeind. Vier jaar later werd aan het Kerkeind een pand aangekocht en ingericht als synagoge. Voor de joodse bezoekers aan de jaarmarkten verzorgde een 'reis-chevre', een rondreizend genootschap, de synagogediensten.

Vanaf het begin van de negentiende eeuw verhuisde een groot deel van de joodse inwoners van Oisterwijk naar Tilburg en werd de gemeente minder belangrijk. In 1908 hield de joodse gemeente van Oisterwijk de facto op te bestaan. Er ontstond enige onenigheid over het opgaan in de gemeente Waalwijk of Tilburg. Twee jaar later werd het pleit in het voordeel van Tilburg beslist.

In 1940 verbleven er 45 joden in Oisterwijk, van wie ruim de helft de status van vluchteling had. Een aantal van hen werkte in de Oisterwijkse lederfabriek van de joodse eigenaren Adler en Oppenheimer. De meeste joodse inwoners van Oisterwijk zijn gedeporteerd en vermoord.

Na de oorlog zijn enkele families weer naar Oisterwijk teruggekeerd. Een gedenksteen voor de oorlogsslachtoffers op het terrein van de 'Lederfabriek', vervaardigd door de beeldhouwer Jaap Kaas, vermeldt de namen van zeven voormalige joodse werknemers. In 1997 werd de begraafplaats dankzij een particulier initiatief gerestaureerd.

Aantal joden in Oisterwijk:

1764 20 gezinnen
1809 89
1840 51
1869 22
1899 12
1930 11


Collectie en mediatheek

 Dossier  
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954

meer treffers in Collectie > Documenten

 Overzichtsfoto  1985 (ca.)
Foto's (164) van grafstenen op de begraafplaats Oisterwijk, circa 1985.
Collectie > Fotos > 40001280

 Overzichtsfoto  1982 (ca.)
Foto's (4) van grafstenen op begraafplaats te Oisterwijk, circa 1982.
Collectie > Fotos > 40003414

 Verborgen in Brabantse bodem : Joodse begraafplaatsen in Noord-Brabant  2002
Verborgen in Brabantse bodem : Joodse begraafplaatsen in Noord-Brabant.
Collectie > Literatuur > 12009668

meer treffers in Collectie > Literatuur

 Verslag van de handelingen der Permanente Commissie tot de Alg. Zaken van het Ned. Isr....  
Tweede deel en slot van het jaarverslag van de Permanente Commissie
over de periode juni 1907 tot juni 1908.
Collectie > Joodse pers > 20063726

meer treffers in Collectie > Joodse pers

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl