De eerste joden, die zich in het tweede kwart van de achttiende
eeuw in Oisterwijk vestigden, waren afkomstig uit de Duitse
gebieden Bohemen en Moravië. Er ontstond al spoedig een kleine
georganiseerde joodse gemeente.
De meeste joodse inwoners van Oisterwijk werkten als
vleeshouwer of in de handel. Ook was de plaats een thuisbasis voor
rondtrekkende marskramers en marktkooplieden.
De joodse begraafplaats
in De Poelen, aan de huidige Hondsbergselaan, dateert van 1748. De
eerste synagoge was
vanaf 1758 in gebruik in een pand aan het Lindeind. Vier jaar later
werd aan het Kerkeind een pand aangekocht en ingericht als
synagoge. Voor de joodse bezoekers aan de jaarmarkten verzorgde een
'reis-chevre', een rondreizend genootschap, de
synagogediensten.
Vanaf het begin van de negentiende eeuw verhuisde een groot deel
van de joodse inwoners van Oisterwijk naar Tilburg en werd de gemeente minder
belangrijk. In 1908 hield de joodse gemeente van Oisterwijk de
facto op te bestaan. Er ontstond enige onenigheid over het opgaan
in de gemeente Waalwijk of Tilburg. Twee jaar
later werd het pleit in het voordeel van Tilburg beslist.
In 1940 verbleven er 45 joden in Oisterwijk, van wie ruim de helft
de status van vluchteling had. Een aantal van hen werkte in de
Oisterwijkse lederfabriek van de joodse eigenaren Adler en
Oppenheimer. De meeste joodse inwoners van Oisterwijk zijn
gedeporteerd en vermoord.
Na de oorlog zijn enkele families weer naar Oisterwijk
teruggekeerd. Een gedenksteen voor de oorlogsslachtoffers op het
terrein van de 'Lederfabriek', vervaardigd door de beeldhouwer Jaap
Kaas, vermeldt de namen van zeven voormalige joodse werknemers.
In 1997 werd de begraafplaats dankzij een particulier initiatief
gerestaureerd.
Aantal joden in Oisterwijk:
| 1764 | 20 gezinnen |
| 1809 | 89 |
| 1840 | 51 |
| 1869 | 22 |
| 1899 | 12 |
| 1930 | 11 |
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954
meer treffers in Collectie > Documenten
Overzichtsfoto
1985 (ca.)
Foto's (164) van grafstenen op de begraafplaats Oisterwijk, circa 1985.
Collectie > Fotos > 40001280
Overzichtsfoto
1982 (ca.)
Foto's (4) van grafstenen op begraafplaats te Oisterwijk, circa 1982.
Collectie > Fotos > 40003414
Verborgen in Brabantse bodem : Joodse begraafplaatsen in Noord-Brabant
2002
Verborgen in Brabantse bodem : Joodse begraafplaatsen in Noord-Brabant.
Collectie > Literatuur > 12009668
meer treffers in Collectie > Literatuur
Vergadering van de Centrale Commissie tot de Alg. Zaken van het Ned. Isr....
Eerste deel van het verslag van een vergadering van de Centrale Commissie tot de
Alg. Zaken van het Ned. Isr. Kerkgenootschap die plaatshad in de vergaderzaal aan ...
Collectie > Joodse pers > 20065733