Beek

Rond het einde van de zeventiende eeuw vestigden de eerste joodse inwoners zich in Beek en de omliggende gemeenten. Hun namen worden genoemd in verband met bendevorming en processen. Omstreeks 1740 woonden er drie joodse gezinnen in Beek, tegen het einde van achttiende eeuw is dit aantal tot twaalf toegenomen. Godsdienstoefeningen werden in die tijd in huissynagogen gehouden.

Pentekening van de synagoge in Beek door Sef Gelissen, 1984

De eerste joodse begraafplaats in Beek, aan de huidige Putbroekerweg, werd rond 1850 in gebruik genomen. De oudste grafsteen dateert van 1851. Een begraafplaats van recentere datum bevindt zich aan het Kloosterpad te Urmond. De enige daar nog zichtbare zerk draagt het jaartal 1892. De joodse gemeenschap van Urmond is nooit zelfstandig geweest.

In 1828 kreeg Beek de status van zelfstandige joodse gemeente met de rang van bijkerk. De eerste echte synagoge werd in 1866 ingewijd en lag aan de Molenstraat. Vanwege het geringe aantal joodse inwoners was er van geregeld godsdienstonderwijs geen sprake. De meeste joden waren werkzaam als slager of in de veehandel.

De synagoge van Beek uit 1866 werd in 1954 verbouwd tot een woonhuis, 1967 (RDMZ)

Van het twintigtal joden dat aan het begin van de Duitse bezetting in Beek woonde hebben zich twaalf het leven weten te redden door onder te duiken. De overigen zijn gedeporteerd en in de concentratiekampen omgekomen.

De joodse gemeente van Beek is na de oorlog niet weer opgericht en is in 1954 samengevoegd met die van Maastricht. De synagoge is aan de gemeente Beek verkocht en later afgebroken.

In Beek bevindt zich een monument op de joodse begraafplaats en een monument in het centrum, die herinneren aan de joodse slachtoffers uit Beek. De plaatselijke overheid draagt zorg voor het onderhoud van de joodse begraafplaats.

 

Aantal joden in Beek en omgeving:

1809 33
1840 34
1869 53
1899 26
1930 20
1951 26


Collectie en mediatheek

 Herinneringsblad  1906
Typografie in kader van gestileerde bloemvormen waaronder vier kolommen
van negen rijen met in elk vakje een handtekening.
Collectie > Museumstukken > 08739

 Dossier  
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954

 Overzichtsfoto  1985
Voormalige synagoge te Beek, 1985.
Collectie > Fotos > 40002853

 Overzichtsfoto  1985
Straatnaambordje, Jodenstraat, te Beek, 1985.
Collectie > Fotos > 40002851

 Van onzen Eindhovenschen Correspondent.  
Verslag van een bijeenkomst met als doel de verkiezing van een opperrabbijn voor
het gecombineerde ressort Noord-Brabant-Limburg. Er waren drieendertig afgevaardigden ...
Collectie > Joodse pers > 20061610

meer treffers in Collectie > Joodse pers

 De synagoge van Maastricht en de synagogen elders in Limburg  1967
De synagoge van Maastricht en de synagogen elders in Limburg.
Collectie > Literatuur > 12003075

meer treffers in Collectie > Literatuur

 [interview met Max Rens]  2003
Interview met de Nederlander Max Rens, in het Duits afgenomen. Rens' ouders en zus
vluchtten naar Engeland. In 1940 ging Rens naar Limburg, waar zijn vrouw vandaan ...
Collectie > Audiovisueel > 40001913

 Aan hen die vielen  
Documentaire waarin aan de hand van drie oorlogsmonumenten de slachtoffers van de
Tweede Wereldoorlog worden herdacht. Uitzending in het kader van dodenherdenking ...
Collectie > Audiovisueel > 40000726

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl