Winsum
Aan het einde van de achttiende eeuw vestigden de eerste joden
zich in Winsum. Bij de indeling in ressorten van 1821 werd de
joodse gemeente van Winsum officieel erkend. Tussen 1825 en 1875
kende de gemeente een bloeiperiode, daarna zette de neergang in.
Toch werd nog in 1878 aan de Nieuwstraat in Obergum een synagoge gebouwd.
Aanvankelijk werden de doden in Groningen
begraven. In 1867 werd een begraafplaats in gebruik
genomen aan de Munsterweg in Winsumermeeden. Ook in Warffum was er
in de tweede helft van de negentiende eeuw een joodse
begraafplaats.
Ten gevolge van de industrialisatie daalde het aantal joodse
inwoners van Winsum in het laatste decennium van de negentiende
eeuw en in de daaropvolgende jaren drastisch. De synagoge moest dan
ook in 1934 verkocht worden.
Op een enkeling na werden alle joodse inwoners van Winsum tijdens
de Duitse bezetting gedeporteerd en vermoord. In 1948 is de joodse
gemeente ontbonden en bij die van Groningen gevoegd. De synagoge is
tegenwoordig in gebruik als vergaderzaal.
De zorg voor de begraafplaats berust bij de burgerlijke gemeente. Het 'Joods Kerkhofje' werd in de zomer van 1999 gerestaureerd. Sinds 1977 staat aan de B.H. Broekemastraat een beeld ter herinnering aan de joodse inwoners van Warffum.
Een oorspronkelijk voor Abraham Markus gebouwde woning maakt als
joodse slagerij onderdeel uit van het Warffumer openluchtmuseum en
herbergt tevens een klein joods museum.
In 1995 werd bij het bestaande bevrijdingsmonument aan de Regnerus
Praedestinusstraat in Winsum een plaquette aangebracht, waarop ook
de namen van de joodse oorlogsslachtoffers voorkomen. Twee jaar
later werd ook in het nabij gelegen Eenrum een herdenkingssteen
geplaatst.
In Bedum werd in mei 2002 een herinneringsplaquette onthuld op het 'jodenhuis', de woning van de twee joodse inwoners van de plaats die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen.
Aantal joden in Winsum en omgeving:
| 1809 | 64 |
| 1840 | 129 |
| 1869 | 152 |
| 1899 | 141 |
| 1930 | 52 |
Collectie en mediatheek
Fotoalbum
Twee losbladige fotoalbums met 148 kleurenfoto's van joodse
begraafplaatsen in Nederland, jaren '80.
Collectie > Fotos > 40006664
Overzichtsfoto
1984
Voormalige synagoge te Winsum, 1984.
Collectie > Fotos > 40002763
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > B0005954
meer treffers in Collectie > Documenten
[geen titel]
1913
titel, [geen titel]. bron, Nieuw Isr. Weekblad, vol. 48(1913), nr. 40, p. 5=6.
materiaal, bericht. trefwoorden, Usquert slachter Hal, .. vd ambtsjubileum Warffum ...
Collectie > Joodse pers > 20000221
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Klein en groot zijn daar gelijk : de Joodse begraafplaatsen in de provincie Groningen
2009
Klein en groot zijn daar gelijk : de Joodse begraafplaatsen in de provincie Groningen.
Collectie > Literatuur > 12015341
meer treffers in Collectie > Literatuur
Winsum 1940-1945
2005
Deze DVD en CD-Rom zijn ter gelegenheid van de 60-jarige herdenking van de bevrijding
van Nederland uitgebracht. De Stichting Herdenking 4 mei Winsum nam het initiatief ...
Collectie > Audiovisueel > 40001597
