Lochem
Uit een schuldbrief uit 1332 valt op te maken dat er omstreeks
dat jaar joodse geldschieters actief waren in Lochem en omstreken.
In 1665 wordt melding gemaakt van een joodse inwoner die zich tot
het christendom bekeerde.
In de achttiende eeuw vestigden zich enige joodse gezinnen blijvend
in Lochem. De gezinshoofden hielden zich bezig met beroepen als
houder van de Bank van Lening, vleeshouwer, glazenmaker en houder
van het pandjeshuis. Arme joden mochten zich er niet
vestigen.
Vanaf het laatste kwartaal van de achttiende eeuw bestond in Lochem
een georganiseerde joodse gemeente die aanvankelijk voor de
godsdienstoefeningen gebruikmaakte van een privé-woning. In 1785
werd een pand aan het Hoogestraatje, in de buurt van 't Ei
aangekocht en ingericht als synagoge. In hetzelfde jaar
keurde de stadsraad de statuten van de joodse gemeente goed en werd
een begraafplaats
gekocht naast de synagoge. Deze begraafplaats is tot 1848 in
gebruik geweest. In dat jaar werd een nieuwe begraafplaats aan de
Zutphenseweg aangekocht.
In de
negentiende eeuw groeide de joodse gemeente. Aanvankelijk gingen de
kinderen naar de openbare school en kregen zij joodse les van hun
ouders. Toen in 1865 een nieuwe, grotere synagoge werd ingewijd aan
de Westwal, werd daar tevens een leslokaal en een woning voor de
godsdienstonderwijzer in gebruik genomen. Ook de voormalige
synagoge werd gebruikt als klaslokaal.
Naast het kerkbestuur en de kerkenraad waren in Lochem een
penningmeester voor het Heilige Land en een Armbestuur actief.
Verscheidene genootschappen hielden bezig met studie van Tora en Talmoed, begrafeniswezen en
onderhoud van de synagoge. Er was tevens een vrouwengenootschap en
een jongerenvereniging.
Rond 1900 had de joodse gemeente van Lochem haar grootste omvang
bereikt; in de loop van de dertiger jaren van de twintigste eeuw
begon het aantal leden af te nemen. Tijdens de Duitse bezetting
vond in Lochem in 1941 de eerste razzia plaats, waarbij enige
mannen opgepakt werden. Het merendeel van de Lochemse joden is in
1942 en 1943 gedeporteerd en vermoord. Een klein aantal kwam terug
uit de kampen of wist door onder te duiken te overleven.
De synagoge is gedurende de bezetting ongeschonden gebleven en is
na de oorlog verkocht aan de plaatselijke overheid. Het gebouw werd
gerestaureerd en is sinds 1993 in gebruik als cultureel centrum.
Een gedenksteen aan de buitenmuur houdt de nagedachtenis aan de
omgebrachte joodse medeburgers in herinnering.
In 1947 is de joodse gemeente van Lochem bij die van Borculo gevoegd. Na
de opheffing van Borculo vond een samengaan met Deventer plaats. De joodse
begraafplaats uit de achttiende eeuw is geruimd; de plaatselijke
overheid onderhoudt de begraafplaats aan de Zutphenseweg. In 2003
hebben vrijwilligers van Stichting Boete en Verzoening de
grafstenen op de joodse begraafplaats opgeknapt.
Aantal joden in Lochem en omgeving:
| 1809 | 63 |
| 1840 | 56 |
| 1869 | 130 |
| 1899 | 149 |
| 1930 | 125 |
Collectie en mediatheek
Dossier
Dossiers (158) van de Commissie voor Oorlogsschade mbt 155 joodse
gemeentes (Amsterdam en mediene), 1945-1950.
Collectie > Documenten > 00005954
meer treffers in Collectie > Documenten
[Een vleugje paradijs]
1998
Grijs tentoonstellingsaffiche met afbeelding van dansende man met baard en opgeheven
handen, ten voeten uit. Op de achtergrond staan een violist en klarinettist ...
Collectie > Museumstukken > 07165
Tekstbord
1850-1900
houten lijst , met hebreeuwse tekst. Bekroning van een tekstbord,
oorspronkelijk in de synagoge van Lochem.
Collectie > Museumstukken > 10819
Overzichtsfoto
1942 (ca.)
Groepsfoto voor de barak in werkkamp 'de Landweer' in Elsloo, 1942.
Collectie > Fotos > 40007586
meer treffers in Collectie > Fotos
[Binnenland] : Amsterdam
1906
Verslag van de jaarvergadering van het hoofdbestuur met de commissie van toezicht
van de vereniging "Centr. Isr. Oude Mannen- en Vrouwenhuis" in Gouda.
Collectie > Joodse pers > 20060367
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Joodse oorlogsmonumenten in de provincie Gelderland : alsmede algemene...
2005
Joodse oorlogsmonumenten in de provincie Gelderland : alsmede algemene
oorlogsmonumenten waarop joodse namen voorkomen.
Collectie > Literatuur > 12013463
