Obbene Sjoel

1685

Obbene SjoelNa de bouw van de Grote Synagoge in 1671 ontstond al binnen korte tijd ruimtegebrek. Vandaar dat er al snel begonnen werd met de bouw van een Tweede Synagoge, ook wel de Obbene Sjoel genaamd.

Deze (bij)naam dankt het gebouw aan het feit dat zij een bovenruimte ('obben') in beslag neemt.

De ruimte onder de synagoge was vroeger een vleeshal. Dit oorspronkelijk houten gebouw stond op een achtererf aan de Nieuwe Amstelstraat, dat in 1671 aangekocht was door de joodse gemeente.

Plattegrond van de situatie in 1685

In 1685 werd het houten gebouw gesloopt en kwam er een smal, langgerekt gebouw. De onderruimte deed wederom dienst als vleeshal en boven kwam de synagoge.
De synagoge had twee galerijen boven elkaar, die beide niet voor vrouwen maar voor mannen bestemd waren. Er waren aanvankelijk 390 zitplaatsen.

Van de Obbene Sjoel zijn aanmerkelijk minder afbeeldingen bekend dan van de Grote Synagoge.

Dit hangt samen met het feit dat de Obbene Sjoel (net als de Dritt Sjoel) bezocht werd door mensen met een lagere sociale status dan de leden van de Grote Synagoge.

 

synagogedienst in Obbene Sjoel, Bernard Picart, 1725De bekendste afbeelding is een gravure van Bernard Picart uit 1725 getiteld Grote Verzoendag bij de Hoogduitse Joden.

De bovenste galerij is al spoedig via de achterwand doorgetrokken naar de linkerwand. Later werden er ook zitplaatsen voor vrouwen op de onderste galerijen gecreëerd.

De ontkerkelijking en de trek van joden uit de oude jodenbuurt naar nieuwe wijken aan de rand van de stad in het begin van de 20ste eeuw hadden tot gevolg dat de Obbene Sjoel vanaf 1924 alleen nog gebruikt werd als leerlokaal voor de religieuze vereniging Tiferet Bachoeriem.


Foto gemaakt tijdens de opmeting van de Obbene en de Dritt Sjoel, 1963In de Tweede Wereldoorlog zijn de zeventiende-eeuwse Ark en de galerijen verloren gegaan.
In 1966 is het gebouw door architect J. Schippers gerestaureerd. Toen zijn ook de galerijen opnieuw aangebracht.

Bij de verbouwing tot museum in de periode 1976-1987 is het vloerniveau verlaagd. De twee moderne galerijen aan de rechter- en achterwand werden lager aangebracht dan de oorspronkelijke. Van 1987 tot eind 2005 is de Obbene Sjoel in gebruik geweest als museumshop en -café.  Museumshop en -café waren van 1987 tot 2005 in de Obbene Sjoel gevestigd. 

In 2005 en 2006 is het museum ingrijpend verbouwd. De Obbene Sjoel werd voorzien van tussenvloeren en een trappenhuis, waarmee het de definitieve plek werd van het JHM Kindermuseum Bovenin de Obbene Sjoel is nu de muziekkamer van het kindermuseum

   

 

 

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl