De Burcht, ANDB-gebouw
Henri Polaklaan 9
De eerste geslaagde algemene staking in de diamantindustrie (1894) leidde tot de oprichting van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB). Initiatiefnemers waren Henri Polak (1868-1943) en Jan van Zutphen (1863-1958).
Polak werd als
vakbondsleider en sociaal-democratisch politicus door zijn
leden als een heilige vereerd. Jan van Zutphen was de drijvende
kracht achter de oprichting van het Diamantbewerkers Koperen Stelen
Fonds (KSF) in 1905. Dit fonds besteedde de opbrengst van niet
meer voor het slijpen bruikbare koperen stelen plus de door klovers
en snijders dagelijks in bussen gedeponeerde centen voor verpleging
van aan tbc en andere ziektes lijdende ANDB-leden.
De opdracht voor de bouw van het hoofdkantoor van de ANDB in de huidige Henri Polaklaan 9 ging naar architect Berlage (1856-1934). In 1900 werd De Burcht, geïnspireerd op Italiaanse volkspaleizen, in gebruik genomen. In 1904 maakte de schilder R.N. Roland Holst twaalf muurschilderingen in de grote vergaderzaal.
Onder Polak, zelf bijna 45 jaar hoofdbewoner van De Burcht, werd
de 8-urige werkdag ingevoerd. Hij zette zich in voor zijn
socialistische ideaal, de verheffing van de arbeidersklasse. De
beroemde Nederlandse historicus Jacques Presser (1899-1970) schreef
ooit:
'Mijn vader was helemaal het kind van die tijd
vol optimisme, toen socialistische politici en
vakverenigingsleiders hun volgelingen naar bevattelijke kunst en
gepopulariseerde wetenschap meekregen. Hoe deze man uit het slop,
meegezogen door het idealisme van een figuur als de ANDB-voorzitter
Henri Polak, door hem diep vereerd en trouw gehoorzaamd, de boeken
aanschafte, de tentoonstellingen, toneelstukken en concerten
bezocht, waartoe men hem opriep.'
Na 1920 raakte
Amsterdam haar leidende positie in de diamantindustrie aan
Antwerpen kwijt en ging het bergafwaarts met de industrie en de
bond. Vanaf 1991 huisde het Vakbondsmuseum in het gebouw, nu
is dat Centrum De Burcht.
Collectie en mediatheek
Vrije grafiek
1919
ANDB-gebouw voorgevel met trap en toren.
Collectie > Museumstukken > 07542
meer treffers in Collectie > Museumstukken
Portretfoto
1920 (ca.)
Portretfoto van Simon de Vries, circa 1925.
Collectie > Fotos > 40000520
meer treffers in Collectie > Fotos
Leerlingenkaart
1928-07-13
Op naam gestelde leerlingenkaart diamantbewerking, 1928.
Collectie > Documenten > 00000136
meer treffers in Collectie > Documenten
[Binnenland] : Een zilveren feest.
1909
Verslag van een buitengewone algemene vergadering van aandeelhouders van de "Diamant
Slijperij Maatschappij" ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig jubileum ...
Collectie > Joodse pers > 20066215
meer treffers in Collectie > Joodse pers
Amsterdam diamond industry
1928 (??)
Amsterdam diamond industry.
Collectie > Literatuur > 11000230
meer treffers in Collectie > Literatuur
Zo was het
1988
Radio uitzending van de educatieve omroep RVU over joodse geschiedenis
in Nederland. De perioden 1900-1930 en 1930-1940.
Collectie > Audiovisueel > 10000198
