Geschiedenis van de collectie

Oprichting
De Stichting Joods Historisch Museum werd op 23 mei 1930 opgericht met als doel "het verzamelen en tentoonstellen van datgene, hetwelk een beeld geeft van het joodsche leven in het algemeen en het Nederlandsche Joodsche leven in het bijzonder, alles in den meest ruimen zin des woords, het bespreken in bijeenkomsten van al wat daarop betrekking heeft en het te baat nemen van alle zoodanige middelen die Joodsche kunst en wetenschap kunnen bevorderen".

Acht maanden na de officiële opening op 24 februari 1932 in de Waag op de Nieuwmarkt te Amsterdam bestond de collectie uit 335 voorwerpen. Eind 1937 was dat aantal vermeerderd tot circa 630.

Tweede Wereldoorlog
In de Tweede Wereldoorlog moest het museum de deuren sluiten en werd een groot deel van de collectie in beslag genomen. Na de oorlog keerde slechts een deel hiervan terug.  Lees meer over deze periode. 

Hernieuwd verzamelen
Terwijl de teruggekomen collectie voor het merendeel uit religieuze voorwerpen bestond, begon men na de oorlog bij het verzamelen meer de nadruk te leggen op de geschiedenis en cultuur van de Nederlandse joden. De collectie oorlogsdocumenten werd daar een belangrijk deel van.
De heropening van het museum werd door premier Willem Drees verricht op 14 juli 1955. In 1974 kon het museum in plaats van de zolder van het Waaggebouw het hele Waaggebouw in gebruik nemen.

Mediatheek / Kenniscentrum
Met de groei van de collectie nam ook de hoeveelheid documentaire informatie toe. In 1975 werd deze ondergebracht in een mediatheek, die alleen op afspraak te bezoeken was. De mediatheek verzamelde publicaties, historische documenten en beeldmateriaal over kunst, cultuur, religie en geschiedenis van de (Nederlandse) joden. Daar werd later video en muziek aan toegevoegd. Met de verhuizing naar het Jonas Daniel Meijerplein in 1987 stelde de mediatheek zich permanent open voor publiek en werd een belangrijk centrum van informatie, mede door de ontwikkeling van digitale technieken.
In augustus 2012 ging de mediatheek over in het Kenniscentrum. Lees hier meer over collectie en dienstverlening van het Kenniscentrum.

Niewe accenten
De collectie omvat nu ongeveer 50.000 objecten, documenten en foto's. Tot op de dag van vandaag is het collectiebeleid in hoofdlijnen gelijk gebleven aan dat van 1930. Er zijn echter wel bepaalde accenten aangebracht.

De beeldende kunst kwam aan bod door het verzamelen van werk van Nederlandse joodse kunstenaars en van niet-joodse kunstenaars met een joods thema.
In dat verband is de schenking van Charlotte Salomon's werk 'Leben? oder Theater?', bestaande ruim 1300 gouaches, voor het museum heel belangrijk geweest. Haar oeuvre is gepubliceerd in het Nederlands, Engels en Duits en wordt op talloze grote tentoonstellingen in binnen- en buitenland geexposeerd.

Een ander accent werd gelegd in de succesvolle tentoonstelling Venter, fabriqueur, fabrikant. Joodse ondernemers en ondernemingen in Nederland 1796-1940, die van 1994 tot 2002 te zien was op de galerijen van de Grote Synagoge. Deze presentatie inspireerde vele bezoekers het museum voorwerpen en documenten te schenken die betrekking hebben op joden die actief zijn geweest in het Nederlandse bedrijfsleven en de industrie.

Ook persoonlijke geschiedenis heeft veel meer aandacht gekregen. Dagboeken, brieven en foto's, maar ook video-interviews, portretten en persoonlijke voorwerpen, getuigen op hele directe wijze van gebeurtenissen in het leven van individuen of families en geven tegelijkertijd een authentiek beeld van een tijdperk.