De context: andere archiefdelen bij het Informatiebureau Ned. Rode Kruis

Een overzicht van de belangrijkste bronnen

De Centrale Europese Cartotheek (CEC), Persoonsdossiers
De Centrale Europese Cartotheek verwijst naar de persoonsdossiers. De persoons­dossiers in het archief van het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis bevatten correspondentie met diverse opsporingsinstanties in binnen- en buitenland en correspondentie met getuigen en nabestaanden. In veel gevallen geeft het persoonsdossier specifieke informatie over de plaats- en datum van overlijden. Bovendien kunnen er gegevens in zitten van getuigen, die met het slachtoffer in contact zijn geweest vlak voor of tijdens het overlijden. De uiteindelijke conclusie betreffende plaats en datum van overlijden werd doorgegeven aan het Ministerie van Justitie (de Commissie tot Aangifte van overlijden van vermiste personen) en gepubliceerd in de Staatscourant.

Lijsten van binnenkomst
Er werden lijsten bijgehouden van transporten naar Westerbork. Op de Joodsche Raadkaarten werd de datum van binnenkomst genoteerd, vaak met het barak­nummer. De lijsten van binnenkomst kunnen informatie over de arrestatie bevatten, bijvoorbeeld, vals PB, ondergedoken etc.. In een aantal gevallen loont het zeker de moeite om de lijsten van binnenkomst (o.a. S-lijsten, Hoplalijsten) te raadplegen.

Deportatielijsten
De deportatielijsten. In de collecties Westerbork en Vught bevinden zich de deportatielijsten. Na de oorlog zijn de deportatiedata toegevoegd aan Joodsche Raadkaarten met behulp van deze lijsten. Van veel lijsten is meer  dan één versie beschikbaar. Het productieproces van deze lijsten is een aantal keren veranderd, waardoor ook de vermelde gegevens in de tijd variëren.

Meldezettel Westerbork 
De Meldezettel. Op de Meldezettel werden de mutaties van de kampbevolking bij­gehouden door het Statistisches Buro. Binnenkomend, gedeporteerd, vrijgelaten, geboren, vermist (gevlucht) en/of overleden in het kamp. Vanaf begin 1943 worden bij de Meldezettel ook lijsten gevoegd van de mensen die zijn vrijgelaten.

Persoonskaarten Hulpsecretarie
In Westerbork bevond zich de Hulpsecretarie van de gemeente Hooghalen. Daarop werd vanaf begin 1943 de kampbevolking geregistreerd. Deze hulpsecretarie was ingericht als een gewone burgerlijke stand en hield de mutaties bij: binnenkomst, vertrokken (buitenland), vrijgelaten, vermist (gevlucht), geboren en/of overleden, gehuwd. Uiteraard beschikten vele inwoners van het kamp ook al over een persoonskaart bij de bevolkingsadministratie in hun laatste woonplaats. Er kunnen dus doublures voorkomen.

Gegevens van het Militair Gezag (MG)
In bevrijd gebied werd het bestuur uitgeoefend op grond van het Besluit op de Bijzondere Staat van Beleg door het Militair Gezag. Dit besluit vormde het juridische raamwerk dat het openbare leven tussen 14 september 1944 en 4 maart 1946 regelde. Tot de taak van het MG behoorde ook het verzamelen van gegevens over vermisten, met name van gerepatrieerde personen. Die verzamelde gegevens werden aan het Informatiebureau van het Rode Kruis verstrekt.

Gegevens van andere kampen dan Westerbork
Ook in de archieven met betrekking tot het Konzentrationslager Herzogenbusch (Kamp Vught) en het Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort bevindt zich informatie over gearresteerde en gedeporteerde Joodse personen. Het meeste archiefmateriaal betreffende Kamp Vught bevindt zich bij het NIOD.

NIOD en Informatiebureau van het NRK
De gegevens op de Joodsche Raad-kaarten zijn het gevolg van informatiestromen tussen diverse organen van de Joodsche Raad. Deze informatie werd door middel van formulieren uitgewisseld. Dit materiaal is (gedeeltelijk) bewaard gebleven bij het NIOD en in het archief van het Informatiebureau als onderdeel van de 'Huispost Joodsche Raad'.

Het Nationaal Archief
Het archief van de 'Commissie tot aangifte van overlijden van vermiste personen uit de bezettingstijd' wordt bewaard bij het Nationaal Archief. Deze commissie, die door het Ministerie van Justitie was ingesteld, legde de uiteindelijke plaats en datum van overlijden van de vermiste vast op grond van de gegevens van het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis en publiceerde dit in de Staatscourant. Iedere vermiste heeft een dossier: VP (Vermiste Personen dossier). In een aantal gevallen is de plaats en datum van overlijden op andere gegevens dan die van het Rode Kruis vastgesteld. Raadpleging van het VP-dossier in het Nationaal Archief is dan noodzakelijk.

 

(bron tekst: Regina Grüter / Raymund Schütz  - NRK, maart 2012)

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl