Wie niet weg is, is gezien  29 november 2010 t/m 8 mei 2011

Joods Nederland na 1945

Het Joods Historisch Museum presenteert vanaf 29 november 2010 een grote overzichtstentoonstelling over joods Nederland ná de Tweede Wereldoorlog onder de titel Wie niet weg is, is gezien. Ondanks de kaalslag van de oorlog kent Nederland na 1945 een rijk en bloeiend joods leven. Joden pakten de draad weer op, sloegen nieuwe wegen in en vormden met ideologische, etnische en religieuze verbanden een vitale en groeiende joodse gemeenschap.

Joden worden in Nederland sinds 1945 vooral geassocieerd met oorlog, verdriet en verlies. De andere kant, de vitaliteit van deze periode, is lange tijd onderbelicht gebleven. Na de oorlog werd door velen aangenomen dat joden hier geen toekomst meer zouden hebben. Voor veel overlevenden was het ultieme doel om te vertrekken naar elders, onder meer naar Israël. Maar in de jaren zeventig keerde langzaam het tij en groeide er een veelzijdig, toekomstgerichte joodse gemeenschap in Nederland.

In deze tentoonstelling wordt de verscheidenheid van joods Nederland getoond: de terugkeer uit de oorlog, de emigratie, de verwerking van de ondergane ellende, het hervatten van de relaties met de niet-joodse omgeving en nieuwe wegen op joods gebied. Hoe pakten de joden in de eerste decennia na de oorlog hun leven weer op? Wat waren de doorslaggevende gebeurtenissen? En hoe kwam de gemeenschap weer tot bloei?

Rijke, gelaagde beelden van het persoonlijk en publiek (on)geluk worden getoond, maar ook de internationale invloeden en migratie, en de verschillen in beeldvorming binnen de eigen gemeenschap en daarbuiten. Waar schuurt het? Wat maakt trots en wat is pijnlijk? Welke thema's zijn onderwerp van publiek debat - en waar wordt liefst in eigen kring over gepraat? De tentoonstelling wil zowel herkenning als verrassing oproepen bij een Nederlands en buitenlands publiek.

De bezoeker zal in interviews en filmfragmenten tal van bekende en minder bekende mensen uit verschillende generaties tegenkomen met persoonlijke verhalen en eigendommen. Veel van de objecten zijn speciaal voor deze tentoonstelling bij elkaar gezocht en worden voor het eerst getoond.

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin toonaangevende auteurs hun licht laten schijnen over belangrijke aspecten van de joodse gemeenschap(pen) in Nederland van 1945 tot 2010. Tevens heeft het thema een plaats binnen het NWO-onderzoeksprogramma Dynamiek van de herinnering, in de vorm van een postdocplaats.

Op zondag 28 november 2010 werd de tentoonstelling officieel geopend door Hans Goedkoop en Flip Bool. Bekijk hieronder de opening in de Grote Synagoge van het Joods Historisch Museum.