Sonia Gaskell  11 september 2009 t/m 31 januari 2010

Pionier van de Dans

Sonia Gaskell (1904-1974) is voor de klassieke dans in Nederland van onschatbare waarde geweest. Begonnen vanuit een eenvoudige balletstudio zorgde zij in het naoorlogse Nederland voor het eerste gesubsidieerde nationale balletgezelschap en voor een gedegen klassieke balletopleiding. Dit najaar presenteren het Joods Historisch Museum en het Theater Instituut Nederland (TIN), aan de hand van onder meer foto's, kostuums en filmfragmenten, een overzicht van het leven en werk van deze bijzondere vrouw en pionier van de dans. Daarmee vertelt de tentoonstelling tegelijkertijd de geschiedenis van de dans in Nederland tot 1969.

Sonia Gaskell werd in 1904 geboren uit Russisch-joodse ouders in Litouwen, groeide op in Oekraïne en vertrok op vijftienjarige leeftijd naar Palestina waar ze in een kibboets ging werken. Voordat zij zich in 1939 in Amsterdam vestigde, woonde zij lange tijd in Parijs waar ze een grote liefde voor de klassieke dans ontwikkelde. Toen zij in Nederland kwam, bestond hier geen academische danstraditie zoals in Rusland, Frankrijk en Engeland. Er waren geen gesubsidieerde dansgezelschappen of officiële dansopleidingen en er was geen enkel beroepsperspectief voor dansers en choreografen. Aan de Amsterdamse Zomerdijkstraat begon Gaskell haar balletstudio en bleef zij tijdens de bezetting heimelijk lesgeven. In 1945 richtte zij haar eerste dansgezelschap op. Gaskell was een expressieve vrouw met een sterk karakter en zij ontpopte zich al snel als de stuwende kracht achter de emancipatie van de dans. Zij slaagde er in dansers op te leiden die zowel het klassieke romantische als het moderne repertoire aankonden en ook bood ze ruimte aan jonge choreografen. In 1954 werd zij artistiek leider van het eerste gesubsidieerde nationale balletgezelschap, het Nederlands Ballet, dat in 1961 opging in Het Nationale Ballet. Zij wist dit gezelschap, samen met dansers als Olga de Haas, Sonja van Beers en leerlingen als Rudi van Dantzig, een internationale naam te bezorgen.

Regisseur Jellie Dekker maakte de documentaire Mevrouw. Deze film over Sonia Gaskell is een productie van IDTV Docs met de NPS.

Sonia Gaskell. Pionier van de dans is de tweede in een reeks tentoonstellingen die het TIN in samenwerking met verschillende musea maakt over belangrijke ontwikkelingen van het Nederlandse theater in de afgelopen decennia.  
De tentoonstelling en de documentaire worden mede mogelijk gemaakt door Stichting Dioraphte.