Maria Austria  12 oktober 2001 t/m 3 maart 2002

Documentaire foto's 1933-1970

Maria Austria, ZelfportretHet Joods Historisch Museum presenteerde in samenwerking met het Maria Austria Instituut een overzicht van Maria Austria's documentaire fotografie. Dit deel van haar oeuvre was nog nooit eerder tentoongesteld. Fotograaf Vincent Mentzel, haar voormalige assistent, opende de tentoonstelling. Tijdens de opening werd aan beeldend kunstenaar Helly Oestreicher, nicht van Maria Austria, het eerste exemplaar aangeboden van deel vier van de fotoboekenreeks Holland zonder Haast (Uitgeverij Voetnoot). Dit deel, met talloze foto's van Maria Austria, bevat een inleiding van Judith Herzberg.

Maria Austria (1915-1975) was een van de meest prominente fotografen in Nederland. Deze Amsterdamse fotografe van Tsjechische afkomst is beroemd geworden met haar vernieuwende fotografie van de podiumkunsten in het naoorlogse Nederland. Zij maakte echter ook vele documentaire foto's, waarvan de mooiste in haar archief bleven. Want hoewel veel van haar werk is afgedrukt in de Nederlandse media van de jaren vijftig en zestig, kozen de kranten- en tijdschriftredacties destijds veelal voor traditionele foto's, waarin de wederopbouw van het land zo positief mogelijk in beeld werd gebracht. De expositie in het Joods Historisch Museum toonde in echter ook de andere kant van het herrijzende Nederland: de opvang van Molukkers in het voormalige kamp Westerbork, vakantiekolonies voor magere stadskinderen, straatkinderen in de Jordaan, en de resocialisatie van zogenaamde 'asociale' gezinnen.

Maria Austria was niet geboeid door heroïek, maar had een speciale belangstelling voor menselijke emotie en beleving. Zij probeerde mensen in opnamen vast te leggen op momenten dat zij zoveel mogelijk zichzelf waren. De mensen op de foto's van Maria Austria zijn intens aanwezig, zonder dat het lijkt dat de fotografe inbreuk maakt op hun bezigheden. Zelfs als er geposeerd wordt, is er sprake van een 'pose der natuurlijkheid'. Zonder drama en met een perfecte eenvoud. In feite de tegenpool van haar theaterfotografie. Maria Austria volgde haar fotografische opleiding in Wenen. In 1937 vluchtte zij voor het opkomende nazisme naar Amsterdam. Tijdens de oorlog dook zij onder en was zij actief in het verzet. Samen met de fotografen Henk Jonker, Aart Klein en Wim Zilver Rupe richtte Austria in 1945 het bekende fotobureau Particam op.

De expositie was samengesteld door het Maria Austria Instituut/MAI, dat hiermee zijn
25-jarig bestaan vierde. Dit instituut beheert tientallen archieven van belangrijke Amsterdamse fotografen, zoals Carel Blazer, Sem Presser en Henk Jonker. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst reikt om de twee jaar de Maria Austria-prijs uit.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl