Liefdewerk oud papier  9 september t/m 1 december 1999

de collectie Van Velzen

Met de expositie Liefdewerk Oud Papier geeft het Joods Historisch Museum een beeld van het verdwenen joodse leven van voor de oorlog. In de tentoonstelling is een gevarieerde keuze uit de recent verworven collectie Van Velzen te zien. Van Velzen verzamelde meer dan vierduizend veelal alledaagse objecten. Tezamen vertellen deze objecten het verhaal dat Van Velzen wil doorgeven aan volgende generaties, het verhaal van de vooroorlogse joodse wereld en het Amsterdam van zijn jeugd. De collectie is van onschatbare waarde als de materiële getuigenis van 'wat eens was'. Voor het museum vormt deze aanwinst een belangrijke aanvulling op het gebied van de geschiedenis van het joodse proletariaat, een deel van de historie dat tot nu toe ondervertegenwoordigd was in onze collectie.

Jaap van Velzen (1931) groeide op in de Amsterdamse Jodenbreestraat, het hart van de oude jodenbuurt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam er een einde aan deze vertrouwde wereld. Na de oorlog werd hij handelaar in oude metalen. Dertig jaar geleden begon Van Velzen zijn verzameling, die hij opbouwde vanuit zijn eigen achtergrond en interesses. Zodoende richtte hij zich op 'het leven van de gewone man'. Alledaagse objecten worden meestal niet bewaard en waren dus moeilijk te vinden. Hij kreeg een dagtaak aan zijn verzameling, die gaandeweg zijn passie werd. Met zijn bijzondere collectie hoopte Van Velzen tegelijkertijd af te rekenen met een hardnekkig vooroordeel dat hij na de oorlog steeds tegenkwam, namelijk dat alle joden rijk zouden zijn geweest.

De tentoonstelling is rond een zestal thema's ingericht. Er is uitgebreid aandacht voor het joodse Amsterdam van weleer. Andere onderwerpen zijn de joden in de Mediene (buiten Amsterdam), de relatie met het Koningshuis, theater, beeldvorming omtrent joden, en religieus leven. De verzameling en de verzamelaar zelf zijn de rode draad in de tentoonstelling. Zo zijn er op de tentoonstelling onder meer videofragmenten te zien van een interview met Van Velzen, waarin hij over zijn leven en drijfveren vertelt.

De kracht van zijn collectie is de context van alle objecten tezamen. Het was voor Van Velzen dan ook erg belangrijk dat zijn met liefde opgebouwde collectie in de toekomst niet uit elkaar zou vallen. Om deze reden besloot hij zijn complete verzameling te verkopen aan het Joods Historisch Museum. Met steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en het Prins Bernhard Fonds kon het museum deze aankoop realiseren. Na een fase van registratie en documentatie presenteert het museum van 10 september tot en met 1 december 1999 een representatief deel van de verzameling Van Velzen.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl