Jozef Israels
16 december 1999 t/m 2 april 2000
zoon van het oude volk
De tentoonstelling in het
Joods Historisch Museum is chronologisch van opzet, met accenten op
drie joodse thema's: de Zoon van het Oude Volk, de Joodse Bruiloft
en het Zelfportret voor Saul en David. Die werken hebben hem de
reputatie van belangrijkste joodse schilder van Nederland bezorgd.
Daarnaast zijn portretten te zien van zijn broer Louis Israëls, en
nog nooit eerder tentoongestelde familieportretten van Vogelina
Pinto, Bennie en Anna Cohen en hun dochter Sara. Israëls groeide op
in een traditioneel joods gezin in Groningen, en hield zijn leven
lang contacten met het joodse milieu. Tot de bekendste tijdgenoten
die Israëls portretteerde, behoren niet alleen de eerste joodse
hoogleraren aan Nederlandse universiteiten, maar ook de
legendarische toneelspeelster Sarah Bernhardt. Net zoals zijn grote
voorbeeld Rembrandt portretteerde Israëls zichzelf, en had hij een
fascinatie voor de bijbel. Zo is voor het eerst sinds ruim een eeuw
Hannah in de Tempel uit 1860 te bewonderen, naast latere werken
zoals Adam en Eva.
Verder zijn in de tentoonstelling voor het eerst 'Israëls uit Israël', bruiklenen uit Israëlische particuliere en openbare collecties, samengebracht in Nederland. Deze algemene werken, met onder andere gevoelig geschilderde scènes uit het boeren- en vissersleven, plaatsen het joodse thema in de context van zijn gehele oeuvre. Jozef Israëls wordt nu nog steeds opmerkelijk veel verzameld in Israël, waar hij wordt beschouwd als de joodse kunstenaar par excellence.
Israëls' werk heeft veelal een verhalend karakter en is doortrokken van een diep menselijk gevoel. Juist in dat menselijke aspect staat hij apart. Binnen de Nederlandse 19e-eeuwse kunst is geen schilder te vinden met een vergelijkbare uitstraling. Kunsthistorisch is Jozef Israëls bekend als de schilder die het Realisme in Nederland heeft geïntroduceerd. Daarmee was hij op bescheiden wijze een wegbereider van de moderne kunst.
De tentoonstelling in het Joods Historisch Museum bevat in totaal ruim vijftig schilderijen en aquarellen, aangevuld met etsen, tekeningen, foto's en andere documenten.
