Izis fotografeert Chagall  10 december 1993 t/m 4 september 1994

Izis fotografeert Chagall Het Joods Historisch Museum heeft een primeur met de tentoonstelling Izis fotografeert Chagall. De schepping van een wereld. De Franse fotograaf Izis (1911-1980) en Chagall waren lange tijd bevriend met elkaar. Door hun hechte vriendschap, waaraan de gemeenschappelijke joods-Litouwse achtergrond bijdroeg, kreeg Izis de gelegenheid gedurende de jaren vijftig en zestig Chagall te fotograferen tijdens zijn artistieke werk. Van de honderden foto's, die hij maakte zijn in deze tentoonstelling ruim 120 zwart-wit foto's en een aantal kleurenreprodukties te zien. Chagall's werk uit deze periode reikt van klein tot monumentaal formaat, van intiem zelfportret tot de beschildering van de enorme koepel van de Opéra in Parijs. Izis richt zich in zijn fotografie voortdurend op de verhouding tussen kunstenaar en werk, trachtend het fascinerende geheim zichtbaar te maken van het ontstaan van het werk van een zo beroemd kunstenaar.

De fotograaf Izis werd geboren in Litouwen als Izraelis Bidermanas. In 1930 emigreerde hij naar Parijs, waar hij na de Tweede Wereldoorlog begon te werken voor het internationale tijdschrift Paris-Match. Izis werkte samen met kunstenaars als Jean Cocteau en Jacques Prévert. Met beroemde Franse fotografen als Brassai, Henri Cartier-Bresson en Willy Ronis werden zijn foto's in de jaren '50 en '60 geëxposeerd in New-York, Chicago, Londen en Tel Aviv. Geliefde onderwerpen van Izis waren vooral het Parijse straatleven en het circus. In dezelfde jaren raakten Izis en Chagall bevriend na een eerste ontmoeting in 1949. Zo'n vijftien jaar lang volgde Izis Chagall op de voet: in zijn ateliers in Vence (Zuid-Frankrijk), wandelend in de stad en in de natuur en in zijn vele contacten met lithografen, pottenbakkers, wevers en glazeniers. Met zijn foto's legde Izis alle fases van het artistieke proces vast, vaak stap voor stap in kleinere of grotere sequenties: de introspectieve momenten van inspiratie, de eerste schetsen en ontwerpen, de uitvoering en tenslotte de beschouwing van het resultaat. Hij volgde de scheppende hand van de kunstenaar in het ontstaan en groeien van tekeningen, van het ontwerpen voor kostuums en decors voor de opera Daphnis et Chloé en voor enorme projekten als het plafond van de Opéra in Parijs, de gebrandschilderde ramen in de kathedralen van Reims en Metz. De fotografische aanpak van Izis paste zich telkens aan aan de werkwijze van Chagall. Sommige foto's zijn van een ontroerende intimiteit, waarbij de fotograaf wel haast 'onzichtbaar aanwezig' moet zijn geweest. In andere foto's speelt Izis vanaf een afstand met de ruimtelijkheid van de enorme ateliers, waar Chagall zijn doeken voor de diverse projecten beschilderde. Hoewel de foto's documentair van opzet en karakter zijn overstijgen ze de pure registratie. Het grote fotografische talent van Izis scheppingsproces.

In 1988 organiseerde de 'Caisse Nationale des Monuments Historiques et des Sites' in Parijs een retrospectieve tentoonstelling van Izis. In deze expositie bleef het Chagall-project enigzins onderbelicht. De Nederlands fotografen Leo Divendal en Machiel Botman, die Izis persoonlijk hebben gekend en die bij de totstandkoming van het retrospectief betrokken zijn geweest, vonden het van belang de Chagall-periode onder de aandacht te brengen, maar dan vanuit de benadering van Izis als 'fotografisch kunstenaar'. Van de weduwe van Izis en zijn dochter Lise hebben zij inzage gekregen in het totale materiaal over Chagall. In overleg met de familie Izis en het Joods Historisch Museum hebben de fotografen een weloverwogen keuze gemaakt.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl