Geroofd, maar van wie?  30 november 2006 t/m 18 maart 2007

Tentoonstelling in Hollandsche Schouwburg

In de Hollandsche Schouwburg is tot en met 18 maart 2007 de tentoonstelling Geroofd, maar van wie? te zien. Hierin wordt een selectie getoond uit de grote hoeveelheid 'geroofde' kunstwerken die na de Tweede Wereldoorlog terug naar Nederland kwamen zonder dat in veel gevallen duidelijk was wie de rechtmatige eigenaren waren. Aan de hand van deze selectie wordt nu verteld over intensieve zoektochten die Bureau Herkomst Gezocht startte om teruggave van deze werken, aan de veelal joodse particuliere eigenaren of hun erfgenamen, te realiseren. Zoektochten die in de loop van de tijd met succes afgerond konden worden, maar vaak ook met een open einde bleven. De expositie is gratis toegankelijk.

De tentoonstelling
Geroofd, maar van wie? is een expositie over kunstvoorwerpen, die in de Tweede Wereldoorlog door nazi's werden geroofd of onder dwang verkocht moesten worden door joodse eigenaren. Na de oorlog werden zoveel mogelijk objecten teruggehaald naar Nederland met de bedoeling de eigenaren ervan te achterhalen en teruggave aan eventuele rechthebbenden te realiseren. Met een groot aantal voorwerpen van deze zogenaamde 'Nederlands Kunstbezit Collectie' is dit destijds niet gelukt. Sinds Bureau Herkomst Gezocht in 1998 begon aan een hernieuwde zoektocht naar de rechtmatige eigenaren van de resterende voorwerpen, zijn zo'n 500 objecten alsnog toegekend. Maar nog steeds zijn de oorspronkelijke eigenaren van enige honderden stukken uit van de NK-collectie niet gevonden.

Verhalen
De vijftig kunstvoorwerpen die in Geroofd, maar van wie? worden getoond, zijn gekozen als exemplarische illustraties van de zoektocht van Bureau Herkomst Gezocht. Een goed voorbeeld is het verhaal van het landschapje (zie afbeelding), dat Martin Heidemann, een Pools-joodse kunstverzamelaar, in WO II bij de Duitse roofbank Lippmann-Rosenthal (Liro) in Amsterdam moest inleveren. Heidemann werd in 1945 omgebracht in Bergen-Belsen. Na de oorlog kon hij als de eigenaar van dit werk worden erkend, omdat de archieven hem vermelden. De zoektocht naar zijn zoon, die de oorlog wel overleefde, liep echter spaak in Argentinië. Waar zijn de erfgenamen?

Herkenning
Veel van het onderzoek van het projectbureau heeft een dergelijk open einde, omdat cruciale informatie over de eigenaren ontbreekt. Nog een maal wordt het Nederlandse publiek betrokken bij de pogingen om te komen tot teruggave van de resterende kunstobjecten in de NK-collectie, aangezien inmiddels de uiterste termijn voor claims tot teruggave van cultuurgoederen in zicht komt: nog tot 4 april 2007 kunnen deze ingediend worden.
Geroofd maar van wie? is samengesteld door de Hollandsche Schouwburg (beheerd door het Joods Historisch Museum) in samenwerking met Bureau Herkomst Gezocht. De tentoonstelling komt tot stand met dank aan het Ministerie van OCW en Instituut Collectie Nederland.