Gekleurde beelden
22 december 2008 t/m 22 februari 2009
Palestina gefotografeerd door The American Colony Photographers 1898-1931
In 1926 en 1931 maakten
de graanhandelaar Arie Speelman (1880-1964) en zijn vrouw Anne
Christine Speelman-van Vliet (1886-1967) twee reizen naar
Palestina. Tijdens deze reizen kochten zij bij de fotowinkel van
The American Colony (een Amerikaanse leefgemeenschap op
christelijke grondslag) meer dan duizend met de hand ingekleurde
lantaarnplaatjes die letterlijk en figuurlijk een gekleurd beeld
geven van wat voor hun toch vooral het Heilige Land was.
Letterlijk, omdat ze met de hand zijn ingekleurd. Figuurlijk, omdat
ze een ideologisch gekleurd beeld geven. In zekere zin tonen ze een
gedroomd land waarin weinig te merken is van de gespannen
verhouding tussen de joodse en Arabische bewoners.
Deze unieke tentoonstelling toont een keuze van vijftig van deze
lantaarnplaatjes in reproductie terwijl nog eens vijftig andere
plaatjes in een projectie getoond zullen worden. Behalve een beeld
van het 'Heilige Land' geven de getoonde lantaarnplaatjes ook een
boeiend beeld van het laat negentiende-eeuwse en vroeg
twintigste-eeuwse Palestina, waarbij onder andere de stad
Jeruzalem, de verschillende bevolkingsgroepen, stadsgezichten en
landschappen getoond zullen worden.
De lantaarnplaatjes zijn een voorbeeld van een bijzondere
fotografische techniek. G. Eric Matson en zijn latere vrouw Edith
Yantiss waren als tieners al werkzaam bij de American Colony
Photographers. Daar ontwikkelden zij hun specialiteit: het met
waterverf en Oost-Indische inkt inkleuren van zogenaamde
lantaarnplaatjes. Hierbij werd het negatief afgedrukt op een
glasplaatje en vervolgens kunstig, vaak met de precisie van één
enkele haar, ingekleurd. Tot slot werd er een tweede glasplaatje
bovenop gelegd en zo ontstond een geschikte dia voor projectie in
een toverlantaarn. De bij The American Colony Photographers
gekochte lantaarnplaatjes werden door het echtpaar Speelman in
Nederland getoond op zogenoemde 'Palestina-avonden' die een
evangeliserend karakter hadden.
Het was ook mogelijk om eigen foto's door de American Colony Photographers te laten inkleuren. Het echtpaar Speelman heeft van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Enkele van deze foto's, gemaakt op reis en bij de familie thuis, zijn ook in de tentoonstelling te zien.
Aanleiding voor de tentoonstelling vormt de verschijning van het
boek 'In the Footsteps of Abraham. The Holy Land in
Hand-Painted Photographs'. Het boek is geschreven door Richard
Hardiman en de in Israël wonende Helen Speelman, een kleindochter
van Arie Speelman. Het boek is vanaf medio november verkrijgbaar in
de JHM museumshop voor € 34,95.
Kijk hier voor
meer informatie over de tentoonstelling 'Gekleurde beelden'.
