Eva Besnyö  8 maart t/m 2 juni 1991

onbekende foto's

Al meer dan zestig jaar is Eva Besnyö een bekende fotografe. Uit haar hele oeuvre heeft zij voor deze tentoonstelling foto's gekozen die in Nederland onbekend zijn. Foto's die zij in 1931 en 1932 in Berlijn maakte nemen daarbij een belangrijke plaats in.

Eva Besnyö, geboren in 1910, gaat na haar fotografie-opleiding in Boedapest in 1930 naar Berlijn. Hier werkt zij eerst enige tijd als vrijwilliger bij een fotobureau. Zij maakt vooral reportages voor geïllustreerde tijdschriften. Later heeft zij een eigen atelier en krijgt zij ook opdrachten voor portretten. Vernieuwingen in de beeldende kunst, in de film, de architectuur en de fotografie in Berlijn in die jaren zijn van invloed op de manier van werken van Eva Besnyö. De foto's die zij in deze periode maakt, zoals bijvoorbeeld de getoonde foto's van de Alexanderplatz, worden vooral gekenmerkt door ongewone camera-standpunten, een diagonale compositie en het fotograferen van alledaagse onderwerpen van heel dichtbij. Evenals andere vertegenwoordigers van de Nieuwe Fotografie experimenteert zij in vorm, toon en onderwerp om zo alle technische eigenschappen van het medium te onderzoeken. Zo ontstaat een nieuwe beeldtaal.

In 1932 wordt voor Eva Besnyö, die joods is, de steeds toenemende dreiging van het nationaal-socialisme te groot. Zij besluit naar Nederland te gaan. Hier raakt zij al snel bevriend met een aantal beeldende kunstenaars, zoals Charley Toorop, die veel voor haar betekend heeft, en filmers en fotografen zoals Joris Ivens, Cas Oorthuys, Carel Blazer en Emmy Andriesse. Via de architekt Alexander Bodon krijgt zij opdrachten voor architektuurfoto's voor architekten van 'De 8 en Opbouw'. Ook maakt zij portretten en reportages voor kranten en tijdschriften. Haar manier van werken sluit aan bij die van een aantal vernieuwende Nederlandse fotografen. De nadruk ligt op vorm en esthetiek, ook als het gaat om het fotograferen van bijvoorbeeld fabrieksarbeiders aan het werk.
Vanaf 1941 is het voor Eva Besnyö niet meer mogelijk te werken en te publiceren. Korte tijd is zij nog betrokken bij illegaal werk, maar al snel moet zij onderduiken.

In de jaren direct na de Tweede Wereldoorlog wordt voor veel fotografen de maatschappelijke betrokkenheid in hun werk steeds belangrijker. Fotograferen is niet alleen een vak, het is een deel van een levenshouding. Het gaat om het maken van foto's van mensen, om het documenteren van wat er gebeurt. Ook in het werk van Eva Besnyö wordt in de na-oorlogse jaren 'human interest' belangrijker dan vorm en esthetiek. Zij maakt vooral portretten van haar kinderen, van mensen om haar heen, van mensen aan het werk en van mensen in hun eigen omgeving, waarbij ze gebruik maakt van natuurlijk licht. Daarnaast maakt zij in opdracht reportages, bijvoorbeeld voor het Stedelijk Museum in Amsterdam.
In de jaren zeventig voelt Eva Besnyö zich aangetrokken tot de vrouwenbeweging. Zes jaar lang legt zij, als een 'razende reporter', alle acties van Dolle Mina in Amsterdam en omgeving vast. Haar manier van fotograferen verandert hierdoor sterk. Vorm en esthetiek en het statische in haar foto's verdwijnen, het accent ligt nu op het snel documenteren van de gebeurtenissen. In de fotoreportages die Eva Besnyö de laatste jaren gemaakt heeft van haar reizen naar Hongarije, Marokko en Cuba, heeft ze tenslotte een synthese weten te vinden tussen vorm, esthetiek, haar liefde voor mensen en kinderen en haar sociale bewogenheid.

De foto's zijn afgedrukt door Michiel Kort.
Deze tentoonstelling kon tot stand komen dankzij steun van Ilford B.V., de Stichting Fotoarchief Maria Austria/Particam en het Moos Cohen Fonds.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl