Diaspora: thuis in ballingschap  19 september 2004 t/m 27 februari 2005

Foto’s van Frédéric Brenner

Wat is joods: wat verbindt het joodse volk? Deze vraag hield de Franse fotograaf Frédéric Brenner (Parijs, 1959) de afgelopen 24 jaar in zijn greep. Hij reisde de hele wereld over om het leven van joden in meer dan veertig landen vast te leggen. Van Israël tot China, van Argentinië tot Polen: in ieder land waar Brenner kwam kreeg deze vraag een nieuwe betekenis; elke jood die hij ontmoette, reageerde met een eigen antwoord. De fotograaf die tevens antropoloog is, ontdekte dat joods-zijn zich niet eenduidig laat definiëren. Uit zijn foto's spreekt de pluriforme wereld van de joodse diaspora.

Diaspora: thuis in ballingschap

Brenners zoektocht begon in het hart van Jeruzalem, in de ultraorthodox-joodse wijk Mea Sjeariem in 1978. Hier zag hij joods leven zoals velen het zich voorstellen: het typische beeld van de Oost-Europese sjtetl van voor de oorlog. Zijn eerste foto hiervan - een kind verkleed als engel tijdens Poeriem - ademt de sfeer van een vergane wereld. Brenner besloot het overgebleven joodse leven wereldwijd vast te leggen, voordat het voorgoed zou verdwijnen.

Diaspora: thuis in ballingschapIn eerste instantie verbeeldde de fotograaf dan ook vooral joodse rituelen. Zo maakte hij in Ethiopië foto's van zogenaamde vrouwenhutten, waarin vrouwen zich tijdens hun menstruatie terugtrekken, en in India van de handafdruk op de deurpost ter herinnering aan de uittocht uit Egypte. Naar verloop van tijd kwam hij er achter dat joods-zijn meer is dan alleen het 'authentieke' jodendom. Ook de invloed van de omringende niet-joodse cultuur, die overal anders en altijd in beweging is, vormt de joodse identiteit in de diaspora. Uit Brenners foto's van in leer gehulde motorrijders in Florida of kappers met islamitische klanten in Tadzjikistan spreekt het multiculturele karakter van het joodse leven. Brenners conclusie: 'Iedere keer dat ik een foto maak, schrijf ik een nieuwe definitie van iets dat zich niet laat definiëren.'

Het Joods Historisch Museum presenteert 150 van zijn meest fascinerende foto's, gekozen uit 80.000 negatieven. Eerder was een tentoonstelling van dit werk een groot succes in New York, in het Brooklyn Museum of Art. Zijn magnifieke en haarscherpe zwartwitbeelden tonen zowel 'normale' als buitengewone figuren, geposeerd of onverwachts. De tentoonstelling wordt begeleid door een prachtig verzorgde, lijvige publicatie in twee banden, Diaspora: Homelands in Exile (HarperCollins Publishers; Mets & Schilt Uitgevers). De 264 foto's gaan vergezeld van commentaren van vooraanstaande hedendaagse denkers als George Steiner, Jacques Derrida en Carlos Fuentes. 

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl