De belofte is de openings-tentoonstelling van het
Israël-programma. De media-kunstenares Michal Shabtay (Haifa, 1952)
heeft in het kader van vijftig jaar Israël op uitnodiging van het
Joods Historisch Museum een installatie gemaakt. Met deze
installatie, getiteld De belofte, geeft zij een persoonlijk beeld
van haar geboorteland.
De belofte van een eigen land en het verlangen ernaar hebben
altijd een centrale plaats gehad in de geschiedenis van het joodse
volk. Shabtay is geboren en getogen in Israël en woont en werkt
sinds 1975 in Nederland.
Want gij zult het land voor u zien liggen, maar daar niet
binnengaan (Deut. 32:52) is het motto voor de installatie, die uit
teksten, filmbeelden en ruimtelijke objecten bestaat.
In de installatie verwerkt Shabtay haar onderzoek naar de vele
vormen waarin het verlangen in de loop der tijden uitdrukking heeft
gekregen in de joodse religie en cultuur. In een persoonlijk
lexicon bracht zij een groot aantal trefwoorden en citaten uit de
bijbel, de joodse literatuur en poëzie bijeen, samen met begrippen
verbonden met haar eigen geschiedenis en ervaringen. In dit
complexe geheel van collectieve en individuele ideeën, emoties,
verwachtingen en idealen vinden we vele omschrijvingen van de
eeuwenoude beloften en het verlangen naar een eigen land sinds de
dagen van Abraham. Deze zijn echter verweven met teksten waarmee de
kunstenares refereert naar de conflicten en de strijd die besloten
liggen in het moeizame streven naar de vervulling van een ideaal,
zowel op individueel als gemeenschappelijk niveau. De begrippen
belofte, lech lecha, vaderland, heimwee, Abraham, Isaak, Jakob,
diaspora, ballingschap, Bialik, grond, tefillien, Ha'aretz, Mokum
en Rachel gebruikt Shabtay om de betekenis van haar werk te
verwoorden. Als beeld hierbij worden fragmenten getoond uit de oude
Israëlische speelfim Zij waren met tien (1960), waarin twee
minnaars, pioniers in Palestina aan het begin van deze eeuw,
verwikkeld raken in een fatale strijd tussen droom en realiteit. In
de ruimte bevinden zich twee immens grote ballonnen, die het hart
en de de hersenen symboliseren. Goud beschilderde, leren riemen met
teksten uit de Hebreeuwse versie van het lexicon, die de ballonnen
met twee houten constructies verbinden, roepen associaties op met
de rituele joodse gebedsriemen (tefillien).
Michal Shabtay wordt in 1952 in Haifa geboren. Haar ouders zijn
afkomstig uit Irak.
Zij groeit op in Kiryat Tivon, een stadje in het noorden van
Israël. Na het vervullen van haar dienstplicht studeert zij film
aan de universiteit van Haifa. Zij komt in conflict met de
Israëlische bezettingspolitiek en besluit in 1975 naar Nederland te
vertrekken. Hier vervolgt zij haar studie aan de Vrije Academie en
de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag en legt
zij zich toe op video- en omgevingskunst.
Vanaf 1980 exposeert zij met multi-mediale kunstprojecten op
diverse locaties in onder andere Nederland, Israël, de Verenigde
Staten en Canada. Ook is zij verantwoordelijk voor zowel regie als
scenario van verscheidene video-producties. De thema's natuur,
erotiek, geweld en oorlog keren regelmatig terug in haar werk. Haar
oeuvre kenmerkt zich door een intensief en persoonlijk gebruik van
teksten, beelden en symbolen uit de geschiedenis van kunst, cultuur
en godsdienst, die in de context van haar kunst een nieuwe actuele
betekenis krijgen. Werk van Michal Shabtay is ondermeer aangekocht
door het Museum of Modern Art in Ottawa, Bezalel in Jeruzalem en
het Stedelijk Museum in Amsterdam.