Resultaten van het symposium Looted, but from whom?  16 maart 2007

Op dinsdag 13 maart 2007 kwamen in het Trippenhuis (KNAW) te Amsterdam zo'n 125 experts uit binnen- en buitenland bijeen voor het symposium Looted, but from whom?. Dit internationale symposium werd georganiseerd door het Joods Historisch Museum in samenwerking met het Ministerie van OCW. Het symposium vond plaats in de laatste week van de tentoonstelling Geroofd, maar van wie? in de Hollandsche Schouwburg te Amsterdam.

Spekers
Onder voorzitterschap van voormalig minister van WVC Hedy d'Ancona bespraken zes deskundigen op het gebied van roofkunst en restitutie hun visie met betrekking tot de vraag of er grenzen zijn aan herkomstonderzoek: Prof.dr. Rudi Ekkart (hoofd Bureau Herkomst Gezocht), Prof.dr. Inge van der Vlies (hoogleraar bestuursrecht en lid van de Restitutiecommissie), ing. Pavel Jirásek (Documentation Centre of Property Transfers of Cultural Assets of WW II Victims), dr. Berit Reisel (Centre for Studies of the Holocaust and Religious Minorities in Norway), dr. Ute Haug (herkomstonderzoeker van de Hamburger Kunsthalle) en Monica Dugot (hoofd restitutie Christie's).

Aanleiding
Centraal stond de vraag: is het mogelijk om een (tijd-)limiet te stellen aan pro-actief herkomstonderzoek? Een aanleiding hiervoor is het feit dat op 4 april a.s. de zogenaamde 'verruimde claimtermijn' afloopt. Op die datum zal het onderzoek van Bureau Herkomst Gezocht naar de herkomst van de oorspronkelijk ruim 4.500 kunstwerken uit de zogenaamde NK-collectie (het restant van de kunstwerken die na WOII naar Nederland werden gerecupereerd) zijn afgerond. Immers, na bijna tien jaar intensief onderzoek is de kans dat archieven nog nieuwe informatie opleveren steeds kleiner en ook de informatie uit de eerste en tweede hand wordt steeds schaarser.

Overigens kunnen ook na 4 april nieuwe claims bij het Ministerie voor OCW neergelegd worden en zullen deze op dezelfde objectieve en onafhankelijke wijze worden beoordeeld als voorheen. Op korte termijn zal de Nederlandse overheid de procedures voor restitutieverzoeken van na 4 april bekend maken.

Conclusies van het symposium
- In de meeste Europese landen is het herkomstonderzoek nog niet zo ver gevorderd dat men over een limiet, bijvoorbeeld in tijd, uitspraken kan doen.
- De uitwisseling van ervaringen van de verschillende landen op het gebied van herkomstonderzoek en restitutie is van vitaal belang, niet in de laatste plaats omdat er (letterlijk) geen grenzen aan dit onderwerp zijn.
- Het is nu bijna tien jaar geleden dat door verschillende landen de Washington Principles on Nazi-Confiscated Art zijn aangenomen. Het is tijd dat men weer op beleidsniveau bij elkaar komt, kijkt wat sindsdien is bereikt en aanpassingen voorstelt voor de toekomst.
- De studie naar de geschiedenis van roofkunst moet niet alleen ten dienste staan aan restitutie en compensatie, maar tevens bijdragen aan een breder historisch perspectief ten aanzien van de verliezen van vervolgde bevolkingsgroepen in de periode vlak voor en in WOII. De historische reconstructie draagt bij aan een herstel van eigenwaarde van de slachtoffers en hun nabestaanden.
- Er is bij de tweede en derde generatie slachtoffers veel inspanning waarneembaar om claims in te dienen, die de slachtoffers zelf vaak niet hebben kunnen opbrengen.
- Ter sprake is gekomen of op termijn het feit dat kunstwerken deel zijn gaan uitmaken van het nationaal geheugen niet gaat prevaleren boven de claims van verre familieleden.
- Juriste Inge van der Vlies, lid van de Restitutiecommissie, kwam op persoonlijk titel met een idee over hoe overheden in de toekomst zouden kunnen omgaan met het eigendom van kunst, waarvan de herkomst (nog) niet definitief is vastgesteld: haar gedachten gaan uit naar een situatie waarbij de overheid formeel niet het bezit, maar alleen de 'voogdij' over de werken heeft.

--------------------------------------------------------------------------------

Voor meer informatie:
Ministerie van OCW, Bob van het Klooster (persvoorlichter)
T 06 223 79 389
Bob van het Klooster 

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl