Charlotte Salomon  22 april 2010

De keuze van Jonathan Safran Foer, Bernice Eisenstein en Ernst van Alphen

4 juni t/m 17 oktober 2010

Jonathan Safran Foer, Bernice Eisenstein en Ernst van Alphen, drie bekende figuren uit de literaire wereld, hebben uit het werk Leven? of Theater? van kunstenares Charlotte Salomon (1917-1943) hun favoriete gouaches gekozen. Deze selectie is vanaf 4 juni 2010 te zien in het Joods Historisch Museum en gaat vergezeld van hun persoonlijke motivatie. Deze bijdragen geven een nieuwe blik op het inmiddels beroemde werk van Salomon waarin ze haar dramatische levensverhaal verbeeldde.

Schrijver Jonathan Safran Foer, bekend van onder andere de roman Alles is verlicht en het pas verschenen Dieren eten, is tijdens een niet gepland bezoek aan het JHM 'besmet' en betoverd geraakt door Salomons werk. Sindsdien inspireert het hem in zijn eigen creativiteit. Voor de expositie koos hij de beelden waarnaar hij het vaakst terugkeert als voor hem niets de moeite van het opschrijven waard lijkt. Ze vormen geen thematisch of stilistisch verband, maar Safran Foer noemt het zijn tegengif tegen onverschilligheid.

De Canadese schrijfster en beeldend kunstenaar Bernice Eisenstein heeft zich bij haar keuze laten leiden door haar 'innerlijke gesprek' met Charlotte Salomon. Haar werk maakte vooral indruk op Eisenstein vanwege de manier waarop Salomon een kunstzinnige expressie vond om haar herinneringen te verwerken. Het heeft Eisenstein geïnspireerd in haar eigen zoektocht naar het verleden, die resulteerde in haar boek Ik was een kind van Holocaust overlevers.

Ernst van Alphen, hoogleraar literatuurwetenschap aan de Universiteit Leiden, laat in zijn keuze de complexiteit van Leven? of Theater? zien. Op het eerste gezicht is de geschilderde (auto)biografie voornamelijk interessant vanuit historisch en kunsthistorisch perspectief. Maar Van Alphen toont daarbij hoe mannelijke scheppingskracht en de worsteling van Salomon om ook als vrouw creatief te kunnen zijn, als rode draad door het werk loopt.

Charlotte Salomon groeide op in Berlijn, waar ze ook naar de kunstacademie ging. Op twintigjarige leeftijd ontvluchtte ze Duitsland, vlak na de Kristallnacht op 9 november 1938. Ze ging bij haar grootouders in Zuid-Frankrijk wonen, die nazi-Duitsland al eerder hadden verlaten. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog pleegde haar oma in 1940 zelfmoord.  Toen pas hoorde Salomon dat ook haar moeder in 1926 zelfmoord had gepleegd. Deze dramatische gebeurtenissen verwerkte Salomon door te gaan schilderen. Zo ontstond haar levenswerk Leven? of Theater?.

Sinds 1971 behoort Salomons werk tot de collectie van het JHM. Het veelzijdige en aangrijpende kunstwerk is al voor velen een bron van inspiratie geweest op het gebied van literatuur, film, opera en theater.

Voor beeldmateriaal en/of meer informatie kunt u contact opnemen met:
Afdeling marketing & communicatie
T (020) 5 310 370
E Communicatie

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl