4 juni t/m 17 oktober 2010
Jonathan Safran Foer, Bernice Eisenstein en Ernst van
Alphen, drie bekende figuren uit de literaire wereld, hebben uit
het werk Leven? of Theater? van kunstenares Charlotte
Salomon (1917-1943) hun favoriete gouaches gekozen. Deze selectie
is vanaf 4 juni 2010 te zien in het Joods Historisch Museum en gaat
vergezeld van hun persoonlijke motivatie. Deze bijdragen geven een
nieuwe blik op het inmiddels beroemde werk van Salomon waarin ze
haar dramatische levensverhaal verbeeldde.
Schrijver Jonathan Safran Foer, bekend
van onder andere de roman Alles is verlicht en het pas
verschenen Dieren eten, is tijdens een niet gepland bezoek
aan het JHM 'besmet' en betoverd geraakt door Salomons werk.
Sindsdien inspireert het hem in zijn eigen creativiteit. Voor de
expositie koos hij de beelden waarnaar hij het vaakst terugkeert
als voor hem niets de moeite van het opschrijven waard lijkt. Ze
vormen geen thematisch of stilistisch verband, maar Safran Foer
noemt het zijn tegengif tegen onverschilligheid.
De Canadese schrijfster en beeldend kunstenaar Bernice
Eisenstein heeft zich bij haar keuze laten leiden door
haar 'innerlijke gesprek' met Charlotte Salomon. Haar werk maakte
vooral indruk op Eisenstein vanwege de manier waarop Salomon een
kunstzinnige expressie vond om haar herinneringen te verwerken. Het
heeft Eisenstein geïnspireerd in haar eigen zoektocht naar het
verleden, die resulteerde in haar boek Ik was een kind van
Holocaust overlevers.
Ernst van Alphen, hoogleraar literatuurwetenschap
aan de Universiteit Leiden, laat in zijn keuze de complexiteit van
Leven? of Theater? zien. Op het eerste gezicht is de
geschilderde (auto)biografie voornamelijk interessant vanuit
historisch en kunsthistorisch perspectief. Maar Van Alphen toont
daarbij hoe mannelijke scheppingskracht en de worsteling van
Salomon om ook als vrouw creatief te kunnen zijn, als rode draad
door het werk loopt.
Charlotte Salomon groeide op in Berlijn, waar ze ook naar de
kunstacademie ging. Op twintigjarige leeftijd ontvluchtte ze
Duitsland, vlak na de Kristallnacht op 9 november 1938. Ze ging bij
haar grootouders in Zuid-Frankrijk wonen, die nazi-Duitsland al
eerder hadden verlaten. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog
pleegde haar oma in 1940 zelfmoord. Toen pas hoorde Salomon
dat ook haar moeder in 1926 zelfmoord had gepleegd. Deze
dramatische gebeurtenissen verwerkte Salomon door te gaan
schilderen. Zo ontstond haar levenswerk Leven? of
Theater?.
Sinds 1971 behoort Salomons werk tot de collectie van het JHM. Het
veelzijdige en aangrijpende kunstwerk is al voor velen een bron van
inspiratie geweest op het gebied van literatuur, film, opera en
theater.
Voor beeldmateriaal en/of meer informatie kunt u contact opnemen
met:
Afdeling marketing & communicatie
T (020) 5 310 370
E Communicatie