Bijzondere bruikleen van Koninklijke Verzamelingen  1 november 2012

Chanoekalamp

Chanoekalamp, zilver, 1751 door Harmanus Nieuwenhuys (1711-1763), Collectie Joods Historisch Museum, bruikleen Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau.Op 23 oktober jl. was Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje aanwezig bij de viering van het tachtigjarig bestaan van het Joods Historisch Museum en de lancering van het Joods Cultureel Kwartier. Naar aanleiding van dit bezoek heeft het Joods Historisch Museum een bijzondere zilveren chanoekalamp in langdurige bruikleen ontvangen van Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau. De nieuwe aanwinst is nu te zien in het Joods Historisch Museum.

De chanoekalamp werd in 1751 vervaardigd door de Amsterdamse zilversmid Harmanus Nieuwenhuys (1711-1763). In 1907 kocht koningin Wilhelmina de lamp op een veiling, als cadeau voor haar moeder Koningin Emma.

De chanoekalamp wordt in de joodse traditie gebruikt tijdens Chanoeka: het lichtfeest dat wordt gevierd ter herinnering aan de herinwijding van de Tempel in Jeruzalem in het jaar 165 voor de gewone jaartelling. Na overwinning van de Makkabeeën op de Syrische overheersers wilden zij de ontwijde Tempel weer inwijden door het aansteken van de menora, de zevenarmige olielamp. De reine olie die zij vonden  was voldoende voor slechts één dag, maar door een wonder bleef de lamp acht dagen branden. Als herinnering aan dit wonder vieren joden acht dagen lang feest.

De zilveren lamp is vervaardigd in rococostijl en heeft acht olielampjes, waarvan tijdens het feest elke dag een volgend lichtje wordt  aangestoken. Dit zogenaamde bankmodel met spiegelmonogram in de plaat - we weten nog niet van welke familie - werd in Nederland vooral door de Portugese joden gebruikt. Kenmerkend voor de Hoogduitse joden is het gebruik van kaarsen. Met de rijke rococo decoraties is deze chanoekalamp uit de koninklijke collectie een prachtige en waardevolle aanvulling op de collectie van het Joods Historisch Museum.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl