Oorlogs- en verzetsmusea in Nederland organiseren de
actie Schatten op zolder. Ouderen die documenten,
foto's of voorwerpen uit de oorlogsjaren hebben bewaard, wordt in
overweging gegeven om deze tastbare herinneringen aan de musea te
schenken én daarbij hun verhaal te vertellen. Ook oorlogsmateriaal
dat mensen tegenkomen in boedels of lege woningen kan van betekenis
zijn voor de musea. Met hun actie sluiten de oorlogsinstellingen
aan bij het thema van het Museumweekend op 9 en 10 april
a.s.: de kunst van het bewaren. Tijdens dit weekend
hebben de musea elk een dergelijke 'schat' tentoongesteld waar een
bijzonder verhaal bij hoort.
Nederland viert dit jaar dat het zestig jaar geleden werd bevrijd.
De belangstelling hiervoor is onverminderd groot, maar het aantal
ooggetuigen van die bevrijding wordt steeds kleiner. Veel mensen
koesteren hun herinneringen aan de oorlogsjaren en bewaren de
spullen die ze nog hebben uit die tijd. Maar wat gebeurt ermee als
zij komen te overlijden?
Op veel zolders bevinden zich objecten die van waarde zijn voor de
oorlogs- en verzetsmusea. Vaak zijn de bewoners zich hiervan niet
bewust. Ze zien niet in wat een museum met die tekening van opa uit
zijn onderduiktijd zou moeten, of zijn bang dat zijn uniform
misschien het zoveelste zal zijn in de collectie. Soms verdwijnt
het materiaal dan in de vuilcontainer. Soms weten mensen niet eens
dat zij materiaal uit de oorlog in huis hebben. Het is in de jaren
1940-1940 verstopt en ligt nog steeds onaangeroerd onder de
vloerplanken. Bij verbouwingen komen wel eens oorlogsspullen te
voorschijn. Meestal wordt het dan direct afgevoerd met het grof
vuil.
'Doodzonde' vinden de gezamenlijke oorlogsinstellingen. Zij hebben
zich verenigd in een werkgroep die zich tot taak heeft gesteld
waardevolle materialen voor de container te behoeden. Oorlogs- en
verzetsmusea hebben de kennis en de faciliteiten om de objecten en
documenten voor toekomstige generaties te bewaren. Veel materiaal
wordt door de instellingen ook ten behoeve van het onderwijs
gebruikt. Alles uit de periode van mobilisatie, bezetting, en
bevrijding kan welkom zijn, ook die zaken die op het eerste gezicht
waardeloos lijken. De instellingen kunnen helpen bij de beoordeling
hiervan en benadrukken dat ze niet alleen op zoek zijn naar
objecten, maar ook naar documenten, dagboeken, foto's en
films.
In 2003 hebben de gezamenlijke oorlogsinstellingen al een
wervingsactie georganiseerd, toen onder de naam Niet
weggooien. Die actie heeft zo veel opgeleverd dat het de
moeite waard is om nu - in dit jubileumjaar - ooggetuigen en
nabestaanden nogmaals aan te spreken. De actie heeft destijds ook
prachtige verhalen opgeleverd die onlosmakelijk verbonden zijn met
het geschonken object. Een aantal van die aanwinsten met een
bijzonder verhaal worden zestig jaar na de bevrijding getoond aan
het publiek in het kader van het museumweekend.
Bent u in het bezit van oorlogsmateriaal en wilt u dat dit op een
goede plek wordt bewaard, neem dan contact op met het oorlogs- en
verzetsmuseum bij u in de buurt. Zij zorgen dat het bij de meest
passende instelling terechtkomt.