Het museumgebouw als kunstwerk  11 maart 2007

Het Guggenheim Museum in New York was het eerste, als kunstmuseum ontworpen gebouw, dat niet primair dienstbaar was aan het exposeren van kunst. Het kwam tot stand tussen 1943 en 1959 naar ontwerp van Amerika's grootste moderne architect Frank Lloyd Wright. Het witte, spiraalvormige gebouw is, van binnen en van buiten, zo'n opmerkelijke verschijning dat het de daarin getoonde kunst overheerst, of tenminste evenaart. 'Je gaat er naar toe om Kandinsky te zien of Jackson Pollock, maar wat je vooral ziet is Frank Lloyd Wright,' zei de legendarische stedenbouwkundige en stadshistoricus Lewis Mumford.

Binnen de bijna gesloten, tempelachtige creatie loopt een hellingbaan als een spiraal omhoog rond een steeds smaller wordende vide die met een lichtkoepel wordt bekroond. Het is een serene, centrale ruimte die werkt als een heel krachtige blikvanger en al die bezoekersaandacht die dáár naartoe gaat, gaat dus niet naar de kunst die aan de andere kant aan de holgebogen muren hangt.

Met zijn dominante architectuur ontpopt Guggenheim New York zich als kunstwerk nummer 1 van de eigen museumcollectie
en daarmee is dit museumgebouw van Frank Lloyd Wright een heel vroege voorloper van de stoet van nieuwe spectaculaire museumgebouwen die, overal ter wereld, het binnengaan van de 21ste eeuw markeren.

Joods Historisch Museum, Amsterdam

Het woord spectaculair is vaak van toepassing op de architectuur van de UNStudio van Ben van Berkel en Caroline Bos maar niet op wat zij hier, in het Joods Historisch Museum hebben verricht. Het hechte conglomeraat van vier oude synagogengebouwen zou werkelijk architectonisch spektakel niet verdragen. Nee, de architect heeft eigenlijk het omgekeerde gedaan: al zijn technisch vernuft waarmee hij op andere plekken in de wereld de gewaagdste constructies maakt, hier gebruikt om orde en helderheid te scheppen. U ziet hoe daarbij, bijvoorbeeld in de museumwinkel, gebalanceerd moest worden op de vierkante centimeter. En heel knap vind ik de wijze waarop nieuw, 21ste-eeuws licht is gebracht in het voorheen toch wel donkere, monumentale, joodse hart van Amsterdam. 

Laten wij dat licht in het café gaan proeven.

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl