Driedubbelportret Max Tailleur  19 september 2008

Sem Presser/MAI, juni 1960Een nog onbekende foto van de joodse komiek Max Tailleur (1909-1990) dook onlangs op in de fotoarchieven van het Maria Austria Instituut te Amsterdam. De foto uit 1960 toont Tailleur in zijn huiskamer voor een groot portret dat zijn vriend de illustrator Eppo Doeve (1907-1981) eind jaren vijftig van hem schilderde. In het schilderij zijn schrijnende beelden verwerkt die verwijzen naar het vroegere joodse leven in Amsterdam, dat na de oorlog was verdwenen. Sinds 2007 hangt het in de vernieuwde vaste opstelling van het Joods Historisch Museum nadat het jarenlang onvindbaar was geweest.

De gevonden foto, die weergeeft hoe belangrijk het schilderij voor Tailleur was, werd gemaakt door de Amsterdams-joodse fotograaf Sem Presser (1917-1986). Aan het humoristische detail van de kop van Tailleur als stop op de karaf op het buffet zullen zowel fotograaf als geportretteerde veel genoegen hebben beleefd.



Max Tailleur was in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog de populairste joodse komiek van Nederland. In 1952 begon hij met het cabaret De Doofpot aan het Amsterdamse Rembrandtplein, waar hij avond aan avond met veel succes moppen vertelde. Met zijn 'Sam en Moos'-moppen, een mengsel van Amsterdamse gein en joodse humor, kreeg Tailleur landelijke bekendheid, maar hij was niet erg geliefd onder joden. Zij vonden dat Tailleur de vooroordelen en stereotypen over joden bevestigde en uitbuitte. Max Tailleur zelf zag zijn humor eerder als een hommage aan een joods Amsterdam dat in de oorlog verloren was gegaan. Hij sprak nooit over de vele familieleden die waren vermoord. 'Ik lach om niet te huilen', was zijn lijfspreuk. De tekst op het schilderij luidt: "Door pijn en gein werd Mokum mijn!".

Eppo Doeve (1907-1981), olieverf op board, 1958
JHM B2160, bruikleen Theater Instituut Nederland



 

jhm.nljhmkindermuseum.nlhollandscheschouwburg.nlportugesesynagoge.nletshaim.nljoodsmonument.nlmenassehbenisrael.nl